Оқшуда). Кани, ба кор сар кардем — ҳама ба гуфтаи сардор итоат карда аз дунболи вай рафтанд (Р. Ҷалил, Одамони ҷовид). Акнун ман рафтам, шаб ҳам бевақт шуд (Ф. Ниёзӣ, Вафо). Маҳмудҷон парешонхотирона ҷавоб дод: Колхозамон бад не, албатта рафтед, боз худатон мебинед.— Пагоҳ ба маҷлис ҳамин масъаларо ҳам мемонем. Чӣ гуфтед? — Вақте ки комиссия омад, ана баъд ба кори амалӣ сар мекунем (Ҷ. Икромӣ, Шодӣ).

Замони гузаштаи нақлӣ

Замони гузаштаи нақлӣ аз шакли феъли ҳоли (сифати феълии) феъли асосӣ бо иловаи бандакҳои хабарӣ сохта шуда, ба таври зер тасриф меёбад:

Танҳо

1. ман навиштаам
2. ту навиштаӣ
3. вай (ӯ) навиштааст

Ҷамъ

1. мо навиштаем
2. шумо навиштаед
3. онҳо навиштаанд

Феъли гузаштаи нақлӣ мефаҳмонад, ки гӯянда воқеъ шудани амалро аз рӯи шунид ва баёни сарчашмаҳои дигар нақл мекунад. Ғайр аз ин, гузаштаи нақлӣ натиҷаи амал ва бо хулосабарории мантиқӣ огоҳ шудан аз амалро мефаҳмонад.

Замони гузаштаи нақлӣ дар мавридҳои зерин кор фармуда мешавад:

1. Феъли нақлӣ аз рӯи шунид ва баёноти шахси дигар маълум шудани воқеаро ифода мекунад:

Ассалом, духтараки нағз, — гуфтаанд ва ҳам шуда аз пешонаяи духтар бӯсидани шудаанд.— Инак, дар вақти вафоти падарам ман ба дасти модарам ёздаҳмоҳа мондаам (Ҳ. Карим, Оқшуда). Аҳмадбек ҷавоб додааст, ки рафта наметавонад, чунки ба сардорон то пагоҳ тамом кардани судгори он заминро ваъда кардааст (Ф. Муҳаммадиев, Сози Мунаввар). Баъд чӣ навиштааст, гӯед, хӯш, хӯш? — Гуфтааст, ки ба вай ҷавоб додаанду худаш дар тараддуди роҳ будааст (П. Толис, Ҳикояҳо).

Агар дар нутқ (матн) манбаи ахбор ба ягон шакл зикр ёбад, маънои нақлии феъл равшантарру возеҳтар зоҳир мешавад:

Мегӯянд, ки вай, яъне Неъматҷон, аскари сурх будааст (Ҳ. Карим, Оқшуда). Лекин пеш аз тӯй миш-мише паҳн шуд, ки гӯё Мунавварбегим дар он сӯи дарё Манзарбек ном гаҳворабахш доштааст (Ф. Муҳаммадиев, Сози Мунаввар). Хӯш, Муқим! Чӣ хабарҳо дорӣ? Туро тракторчӣ шудааст гуфтаанд (Ҷ. Икромӣ, Шодӣ).