Ба фурӯ рафтани офтоб ним соат мондааст, гӯшҳои сарбозон ғайр аз ғув-ғуви худ дигар чизеро намешунавид (С. Айнӣ). Додарам, чиринг-чирингро бас кунед (Р. Ҷалил).

6. Калимаҳои тақлидӣ гоҳо аломати предмет ва процессро низ нишон медиҳанд, яъне онҳо ҳамчун сифат намоён мешаванд: ҳезуми чарс, кафши ғарч, чароғи милт-милт, ҷилои ялт-ялт, гирьяи фиқ-фиқ, шарфаи чалп-чалп ва ғайра.

Камол дирӯз аз кӯҳ ду дарза (банд) ҳезуми чарс бардошта овард. Чунон нағз месузад, ки ҳузур кардам («Садои Шарқ»). Шарофат имрӯз як кафши ғарч пӯшида, ба мактаб омадааст («Садои Шарқ»). Аз хонаи дарун шарфаи чалп-чалп ба гӯш мерасид. Маълум буд, ки касе саросема хӯрок мехӯрд («Садои Шарқ»).

7. Калимаҳои тақлидиЕ, ки амалу ҳолатро аз ягон бобат тавсиф мекунанд, ба зарф наздик мешаванд:

Аз шароири гӯгирди ман, ки хостам чилимамро даргиронам, пахоли дар офтоби сӯзон хобида лаппи даргирифт («Садои Шарқ»). Аз сӯрохии тарафи регхона аввал садои «Зинда бод инқилоб!», пас аз он ғижир-ғижири ғарғара, баъд аз он хир-хири одами гулӯгирифта, ниҳоят садои даҳшатноки гур-си карда ба замин афтодани як чизи вазнин шунида шуд (С. Айнӣ).

Калимасозии калимаҳои тақлидӣ

Калимасозии калимаҳои тақлидӣ бо роҳҳои гуногун ба амал меояд.

А. Аффиксация. Бо роҳи аффиксация дар сохтани калимаҳои тақлидӣ фақат суффикс иштирок мекунад. Миқдори ин суффиксҳо зиёд нест: -ос (-ас), -и, -ус, -а, -о. Ин суффиксҳо хусусияти экспрессивӣ дошта, ба калимаҳои тақлидӣ тобиши махсус мебахшанд.

1. Ҳамаи калимаҳое, ки ба воситаи суффикси -ос (-ас) сохта мешаванд, аз рӯи хусусияти грамматикиву маъноишон ба исм наздиканд. Суффикси -ос (-ас) аз калимаҳои тақлидӣ ҳиссаҳои номие месозад, ки ҳодисаҳои гуногуни садову равшаниро нишон медиҳанд. Вай одатан ба яке аз ҷузъи калимаи тақлидӣ ҳамроҳ шуда, гӯё ҷузъи дуюми калимаи тақлидиро иваз менамояд. Аммо қувваи экспрессивию таъсирнокии калимаи тақлидии такрор зиёдтар аст (муқоиса: ғиҷир-ғиҷир — ғиҷиррос).

Дар забони адабии ҳозираи тоҷик суффикси -ос, ки аз забони гуфтугӯ ба забони адабӣ даромадааст, серистеъмол мебошад:

Ҳезуми явшон ғуррос зада месӯхт (С. Айнӣ). Ин об акнун шилдиррос зада садо мебарорад ва сангрезаҳоро ғелонда, ба