Ҳар сухан ҷоеву ҳар нуқта мақоме дорад

Китоб ба масъалаҳои муҳими фарҳанги сухан ва забони тоҷикӣ бахшида шудааст. Муаллиф дар он андешаҳои худро оид ба роҳҳои такомули забон ва тарзи баён баён мекунад.
Агенти Зеҳнӣ · 10 октябри 2026 · 393 саҳифа
мумкин аст, дар навиштаҳо аксаран аз пою пиёда даст кашидан беҳтар аст.
Роҳи дигари ислоҳи хатои ом дар ибораи изофӣ, ки ба ибораи муродифӣ табдил ёфтааст, ин аст. Бояд донем, ки асли ибора чӣ буд ва асли онро ба кор барем.
Чунончи, ибораи нарху наво аксаран ба ҳамин осонӣ ислоҳ мешавад. Нарху наво ҳам дар асл нархи наво набошад ва ин ҷо наво ба маънои хӯрок, дороиву сарват аст. Пас дар ҷумлаи имрӯзаи «Нарху наво се фоиз кам шуд» ислоҳи хато ҳеҷ душворӣ надорад: кифоя аст, ки ба ҷойи нарху наво нархи наво гӯем ва ибора ба шакли аслӣ медарояд. Ҷустану пайдо кардани асли ибора роҳи дувуми ислоҳи хатост.
Лекин дар ҷумлаи зерин масъала андак ранги дигар мегирад:
«Нархи навои тахта ҳам маълум шуд».
Ин ҷо бо иваз кардани у ба и кор бурд намешавад.
Дар ин маврид беҳтар аст, ки аз баҳри наво бароем ва гӯем: Нархи тахта ҳам маълум шуд. Ин тарзи севуми ислоҳи хатои ом мебошад: дар бисёр мавридҳо ҷузъи дувуми ибораро партоем ва ҷузъи якуми онро ба изофа оварем, маънои ҷумла по бар ҷо мегузорад, на сарнапо дар ҳаво хоҳад дошт.
Ҷумлаи поинро ҳам ба ҳамин тарз ислоҳ кардан
мумкин аст:
«Ӯ бо меҳнати ҳақку ҳалоли худ рӯз гузарониданӣ шуд».
Ин ҳақку ҳалол ҳам дар асл ҳаққи ҳалол буд. Лекин ин шакли ҳақку ҳалол дар ин ҷумла маънан гунҷоиш надорад. Барои ин ки маънои ҷумла дуруст шавад, бояд ҳақ фурӯгузор мегардид: ӯ бо меҳнати ҳалоли худ рӯз гузарониданӣ шуд. Инро тарзи чоруми ислоҳи хатои ом дар ибораи изофӣ, ки ба ибораи муродифӣ табдил ёфтааст, метавон донист; ҷузъи якуми ибора бояд партофта шавад. Ҷузъи якуми таъбирро аз ҳақку ҳамсояҳо ҳам партофтан мумкин аст.
Шояд боз дигар роҳҳои ислоҳи чунин хатоҳои ом мавҷуд бошанд. Ба ҳар ҳол дар истифодаи ибораҳое, ки дар онҳо и ба у гузаштааст, эҳтиёт шарт аст.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё