Иқтисодиёти ҷаҳон

Китоби дарсӣ масъалаҳои бунёдии иқтисодиёти ҷаҳон ва робитаҳои иқтисодии байналмилалиро баррасӣ мекунад. Он барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ таҳия шудааст.
Агенти Зеҳнӣ · 11 октябри 2026 · 785 саҳифа
Солҳои аввали истиқлолият ба ҳамаи давлатҳои Осиёи Марказӣ аз ҳама зиёдтар роҳбарияти Туркия ва Ҷумҳурии Исломии Эрон эътибори калон медоданд. Соли 1991 аввалин шуда, Президенти Туркия Сулаймон Демирел аз пойтахтҳои тамоми давлатҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон боздид намуда, ҳамкории дуҷониба ва кӯмакҳои дӯстонаро пешниҳод намуд.
Худи ҳамин сол Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон оғои Акбар Ҳошимии Рафсанҷонӣ низ сафари расмии худро аз Туркманистон оғоз карда, аз марказҳои Ӯзбекистон — шаҳри Тошканд, Қазоқистон — шаҳри Алма-Ато, Қирғизистон — шаҳри Бишкек боздид намуд. Дар ин марҳала бо сабаби номуътадил будани вазъияти сиёсӣ дар Тоҷикистон онҳо сафари худро ба ин кишвар мавқуф гузоштанд. Дар ҷараёни сафар якчанд созишномаҳо, аз он ҷумла созишномаи барқарор намудани муносибатҳои тиҷоратию иқтисодӣ ба имзо расиданд.
Солҳои минбаъда, қариб ҳар рӯз дар вазоратҳои робитаҳои иқтисодии хориҷии давлатҳои Осиёи Марказӣ бақайдгирии намояндагиҳои ширкатҳои хориҷӣ ва бунёди корхонаҳои муштарак бо кишварҳои Корея, Хитой, ШМА, Британияи Кабир, Италия, Чехия, Австрия, Туркия, Полша ва ғайра сурат мегирифт.
Масалан, агар соли 1989 дар Қазоқистон ҳамагӣ 8 корхонаи муштарак ба қайд гирифта шуда бошад, дар соли 1992 шумораи онҳо аз 500 адад зиёд шуд.
Аз маблағи умумии сармояи корхонаҳои муштарак, ки 3 млрд. рублро ташкил менамуд, 49,9%-и он ба сармоягузорони хориҷӣ тааллуқ дошт. Дар муддати як сол (аз 1991-1992) дар Қирғизистон сармояи хориҷӣ аз 20 млн. доллари ШМА ба 50 млн. доллари ШМА расид.
Дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон, агар дар соли 1992-ум 571 корхонаи муштарак ба маблағи 7,7 млн. сӯм ба қайд гирифта шуда бошад, пас соли 1996 шумораи он ба 1576 корхона расонида шуд, ки сармояи умумии онҳо 3,5 млрд. сӯмро ташкил намуд.
Ин тамоюл дар Тоҷикистон низ суръат пайдо кард. Дар тӯли ду соли аввали соҳибистиқлолӣ даҳҳо корхонаи муштарак дар ҷумҳурӣ

Барномасозӣ
Ахбор
Олами Афсонаҳо