шарқӣ, дар Уфа, ки бар зидди Колчак ҷанг мекарданд, ҳамин гуна шеваро раҳандозӣ намуданд. Мегуфтанд, ки армияи Колчак то сад ҳазор сарбоз дорад. Фрунзе ҳам аз сад ҳазор зиёд сарбоз ҷамъ кард, вагон-вагон пулемёт овард. Дар он даштҳои кафи даст барин ҳамвор пулемётҳо ҳай кор доданд. Қири сарбози Колчакро бароварданд...

Дар даромади саҳн Чернов Муҳаммадшарифро дид, ки бо авзои парешон ӯро интизор аст. Афсарону сарбозон дар ҳар тараф гурӯҳ-гурӯҳ истода, ба забонҳои гуногун сӯҳбат доштанд. Баъзе тамоку мепечонад, баъзе носкаду молиш медиҳад. Бештар ҷавонбухориён ҷамъ омадаанд ва маълум, ки аз чизе ошуфтаанд. Баъзеҳо фурашка доранд, баъзеҳо саллаи бобой.

• Аз шаҳр омадам, - гуфт Муҳаммадшариф, - хабарҳои булаҷаб овардам.

• Ба шаҳр даромадан мешавад? - пурсид Чернов. - Аз дарвоза даромадӣ?

• Дарвозаҳо маҳкам. Ҳимоятгарон пашшаро даромадан намемонанд. Лекин девор ҳар ҷо роҳҳои пинҳон дорад, ки шаҳриҳо ҳар вақте хоҳанд, аз он ҷо дарою баро мекунанд. Аз сӯрохи девор даромадам. Ба посбонҳо ду-се танга медиҳию хонаам дар фалон гузар мегӯӣ, худашон раҳнамоӣ мекунанд.

• Хоб, ҳоло вақт нест. Аз ҷамъомад, ки баргаштем, ҳамаро нақл мекунӣ, - гуфт Чернов ва Степановро диду ҳамроҳ сӯйи штаб рафтанд. Долону ҳуҷраҳои собиқ консулхона бо мебелҳои сиёҳи зебои замонавӣ ҷиҳозонида шудаанд. Аз толор овози ғалогула ва бӯйи тамоку, шароб ва арақи тан меояд. Чернов вориди толор шуда дид, ки қариб ҳама курсиҳо банд. Он ҷо ҳам шиносуҳо ҳастанд, ҳам одамоне, ки нахустин маротиба мебинад. Чашмаш ба Бандаренко афтид, ки ҷонибаш «биё» гуфта ишора дорад. Дасти Степановро дошта, аз байни одамон гузаштанд: андешид, ки он бенизомии дар роҳ дидааш дар аксари полкҳо мушоҳида мешавад. Кошки сардори навомада марди ҷангдидаю бадониш бошад. Ҳама пешравию ғалаба ба пешво вобаста аст.

• Рубеновро аз куҷо оварданд? - пурсид Чернов баъди нишастан.

• Мегӯянд, ки аз сарситоди Маскав овардаанд, - гуфт Бондаренко. Ва бо овози паст афзуд: - Пештар дар НКВД кор мекардааст.

• Ба бригадаи мо ҳам як летенанти нав доданд, - гуфт Чернов. - Мегӯянд, ки одами Троцкий аст. Вай аҷиб маҳлуке. Маълум, ки ба ҳама гапу кор гӯш ба қимор аст.

• Бе ин намешавад, - гуфт Степанов. - Барои сардорҳо ин муҳим.

Чернов ба чашмони рафиқаш нигариста пурсид:

• Дар фронт чӣ хабарҳои тоза?

• Ду соат пеш як ҷанговари мо, ки худ бухорой аст, хабар овард, ки баъзе шаҳриҳо кофирҳо медароянд гуфта, кӯчашонро бардошта мерафтаанд. Ҳатто қисме аз навкарҳо аз ҷанг рӯ гардондаанд.

• Ба Рубенов ин хабарро расон.

• Хабар аллакай ба Рубенов расид, - гуфт Бондаренко. - Ва шояд аллакай гурӯҳи ҷосусӣ ҳам роҳӣ карда бошад. Боз кӣ медонад? Ба ин гуна корҳо ҳамроҳ шудан... Худат медонӣ.

Чернов ба аломати тасдиқ сар ҷунбонд ва фикр кард, ки яқин хабари «булаҷаб», ки Муҳаммадшариф овард, аз ҷанг рӯ гардондани сарбозҳост.