Файзуллоҳ ба суханаш идома дод:
– Дар масъалаи ҷанг, мо бо Ҷумҳурии Русия шартномаи ҳамкорӣ дорем. Даҳолати ҷанг ӯ ба мо ёрӣ мерасонад. Агар Москва худаш дар ҳолати ҷанг бошад ва ба мо ёрӣ карда натавонад, мо силоҳро аз давлатҳои ҳамсоя мегирем. Масалан, шартнома бастани мо бо Эрону Туркия ҳамин аст. Агар амир бо лашкараш аз ин сӯ ояд, ҳамаи коммунистҳо ҳамроҳи полки ҳафтсаднафараи милисаамон ба ҷанг меҳезем. Тир наёфтем, ба ноҳуну дандон ҷанг мекунем. Аммо ин шумоҷомадон бардошта ба Тошканд намеравем. Дар чор соли гузашта азоби мирафиратро бисёр дидем ва ҳам нағмаю усулҳои ҳаррангаро...

“Офарин! — Чернов лабханд кард. — Назаров, ки берӯӣ нишон дод, Файзуллоҳ ҳам рӯйи хотир накард.”

Ва боз ҳам Куйбишев назди Файзуллоҳ Хоҷа хатча гузошту ӯ суханашро кӯтоҳ кард. Ва Чернов пай бурд, ки яқин Куйбишеви айёр дар хатчааш қайд кард, ки рафиқ Хоҷаев, андозаро нигоҳ дор. Ва маълум мешавад, ки пеш аз ин Назаров ҳам ҳамин маъноиро ишора карда будааст. Нигоҳи Чернов ҳам моил ба ҷониби Файзуллоҳ Хоҷа буд: ба дилаш омад, ки дар масъалаи душман кардани баъзеҳо суханат рост, раис, каҷравиху шуд... Беназми ҳам шуд. Ҳатто аз ҷумла, ҳукумати шумо ҳам шуд. Хароҷоти армияро ба гардан гирифтеду аз уҳдааш баромадед. Дар вақташ маҳсулот нарасид. Сарбоз, ки гурусна монд, шуъури нигоҳ карда намешинад.

Назаров барои иззати нафсашро доштан бори дигар хеста бошад ҳам, ягон сухани ҷолибе нагуфт.

Дар охир қарор карданд, ки ҳама ҷузъу томҳои Ҷабҳаи шарқӣ, ҳам қисмҳои ҳарбии Бухоро якҷоя ба ҷанги зидди амир мераванд.

Чернов дар маҷлис барои худ ду кашфиёт кард. Модом ки дар бисёр ҷойҳои халқ бар зидди шӯроҳо хестааст, ҷанг ба тезӣ хотима намеёбад. Ва гузашта аз пештараашро, ки “Русия намехоҳад Ҷумҳурии Бухоро худмухтор бошад”, дар дил тасдиқ кард. Аз оҳангу гуфтори Назаров инро пай бурд.

Дар роҳи Бухоро то Ҳисор Мансур ба як манзараи ғайричашмдошт дучор шуд: дар тамоми шаҳру деҳот мардум ба таҳияи аспу туфанг ва дигар асбоби ҷангӣ банд буданд. Дар сӯҳбату маъракаҳо аз ҳамин боб сухан мерафт. Оё дар шумо чанд нафар роҳи кард? Ҳама тиру туфанг доштанд? Мӯза доштанд? Ҷангҷӯйҳо гурӯҳ-гурӯҳ ҷониби Ҳисор барои пайвастан ба лашкари амир мерафтанд. Мисле ки ҳашари умумихалқӣ эълон шуда буд. Мансур ҳамон рӯҳияи мардум ангезаи хунретану муқовимат ба душманро мушоҳида кард. Дар аввал ин аҳвол набуд, - мегуфт дар дил. - Мардум ҷабру зулми бозиро дида ба по хест!”. Ва ҳамзамон аз он ки ба ин ҳашар ҳамроҳ аст, хурум кард.

Ӯ ҳамроҳи дастаде дар деҳаи Деҳқонобод ба оши худоие, ки мардуми маҳал носибати гусели фарзандояшон ороста буданд, фуромаданд. Дар боғи деҳ- роҳ, ки барги дарахтонаш рехтаю заминаш ҳӯнуз сабза дошт, хурду калони деҳа ҷамъ омада буданд. Маълум шуд, ки ба муносибати гусели фарзандон...