дастархон набудааст, ки табақи палава пеш кашидаю ҳавои даҳан кунӣ:
“худам мешудам!” Ин ҷо аз хуну пӯстат мегузарию амал мекунӣ. Раҳм, шафқат, дилсӯзӣ ин ҷо маънои худро гум кардааст! Мекушӣ ӯ мекушанд, дигар ҷои рӯшанӣ намебинӣ. Ҳар лаҳза ба назарат менамояд, ки ҳозир шамшере ба сарат меояд, ё тири дайдуе ба танат мезанад. Аслан аз ин ҷо баромада равад, хуб аст.
Маълум шуд, ки аз дасташ ҷанг кардан намеомадааст. Вале ин хаёлро бо як зуд аз сараш дур кард. Бешараф нашав, Мансур! Муллоҳои масҷиднишинро кунанду ту гурезӣ. Дар он сурат на худат, на фарзандонат, на авлодат касе дар ин диёр зиндагӣ карданро надоред!

Дар тарафи рости майдон сарбозони камзулҳои сиёҳдор хуб ҷанг мекунанд. Ин навкарон аз лашкари амир ҷамъ омадаанд. Машқдида, ки хастагӣ дар муқобили душман истодагарӣ карда метавонанд. Чил-панҷоҳ қадам бештар аз роҳ бинои нимвайрона ва рӯди пуроб е намоён аст. Он ҷо ду дастаи ӯзбакона низ қаҳрамонона ҷангидаю душманро ба тундӣ ҷониби рӯд ба ақибнишинӣ водоштаанд. Дар тарафи рост, дар домани баландӣ балҷувониҳою гурӯҳи фарҳориҳо корнамоӣ мекунанд. Он ҷо замин лой ва ҷасадҳои аспу одам аз ин бештар аст. Дар рӯбарӯйи Мансур аскари сурхи бурутаки шамшерашро ба нофи ҷавони навҳати салладор зер кард, ки аз пасу пеш хун фаввора зад. Ин яктарафа кашол шуду пояш дар узангу дармонд. Асп бо ҳамон тарз кашолакунӣ карда рафт. Дар дили Мансур ҳисси душманию қасос ба тӯғён омада, вориси корзор шуд. Дар байни майдон сарбозони як гурӯҳи калон ба ҳам муҳориба доштанд. Ҳоло шамшеру тозиёнаҳо бештар ба сару гардани аспҳо мефурӯхт.
Тураю маҳдумони бухороӣ ҳам онҷоянд. Мисли дарахти мевааш расида, ки агар андаке шамол мерезад, ҳамчунон меафтанд, вале ҳаракати пешрафтаашон роҳ намешавад. Ӯ аспашро ба ҳамон тараф гардонд, ҳис кард, ки гӯшҳояш гӯнг мекунанд. Як қарахтии ланҷкунанда вуҷудашро фаро гирифт. Ин дам пеши сарбози кулоҳаш то болои чашмаш фуроварда шофи кӯтоҳи қачашро баланд сар бардоштаю ӯро нишон гирифта меояд. Мансур фурсати лаҷоми аспро ба тарафе тоб додан накард. Бо тамоми ҳастияш сардии устухонсӯзи марг раҳо кард. Ду тарафи аспро сахт қамчинкорӣ кард, ки аспи багазабомада чаппа шуд. Мансур сари узангу хеста, сару рӯйи душманро қамчинкорӣ кард. Ин душман чунин бархӯрдро интизор набуд, ки як суст шуду пас шофро ба тарафи рост ҷавлон дода, наздик омад. Мисли ҳайвоне буд, ки зарба заррае таъсир намекунад. Марди калончусса нест. Як газгӯшти зардина, ки нӯги бурутчааш боло тобонда шудааст. Бори дувум ба дили Мансур омад, ки чаро бе шамшер ба майдон даромад? Чӣ қадар хому сабукфикр будааст. Шамшер медошт, чӣ шак дар баробари ин зард истодагарӣ мекард. Як лаҳза чеҳраи ба ханда монанд Ҷовид пеши назараш ҷилвагар шуд: дар ин олами пуразоб танҳо монда, вай ҳис кард, тарси дилаш барҳам хӯрд. Чунон ки дар замони човандозиаш чаппа шуда бузро мегирифт, ҳамчунон худро ба замин партофт ва ҳамзамон пошнаи касе аз пас зардро ба шамшер зад. Мансур рост шуд, аспи душман чорхезе карда, соҳиби дар болои зин хамидаашро ба анбӯҳи ҷангиҳо бурд. Мансур аз ҷояш наҷот ёфт ва дид, ки марди ба имдодаш расида ҳамон ҷавони қоматбаланд...