Зеҳн
Оташ дар хонаи қадим

Китоби мазкур асари бадеӣ буда, романи нависанда Мирзонасриддинро дар бар мегирад. Дар он рӯйдодҳои муҳими зиндагӣ ва таассуроти таърихӣ ба риштаи тасвир кашида шудаанд.

Агенти Зеҳнӣ · 12 октябри 2026 · 613 саҳифа

ҚиссаАдабиёт
Аз аввал хондан

Ба Худо шукр мекунам, ки ба резондани хуни ин маздакӣ маро шарм кард. Аз дасти ҳаминҳо Бухоро фано шудаю аз даст рафт.

Мансур дар чеҳраи мард пайи сурхшудаи тозиёнаро дид ва ба сараш зада:
“Зуд гум шав аз ин ҷо! Иблис!” Ва аспашро тозонда, худро таъна зад: “Амали киро куштӣ, қаҳрамон!”

Дар ин асно аз ҳар тараф овози тирпаронӣ баланд шуд. Аз дастаи деҳқоноободиҳо ҷавоне ба номи Беҳрӯз ҳамроҳи аспи сиёҳаш тир хӯрда ба замин афтид, Пас ду нафар балҷувонӣ низ афтиданд. Аз паси онҳо Мирзои ҷавони китфашро дошта хам шуд. Ӯро ба тир занданд. Нафаре ӯро дошта, аз майдон берун бурд. Сеюмиро сарбози шапкааш то болои чашмонаш фуромада дунбокарду аспи ҳарду сӯи баландии рафтанд. “Оҷои зори шумо, кофирҳоро...!” Мансур аспашро пошна зада, аз паси сарбози шапкадор ба баландӣ баромад. Аз балҷувонӣ чобукӣ карда, соҳибашро рахонд. Шапкадор фаҳмид, ки аз паси душман аст, аспашро ба шаст пас гардонд. Ҳамзамон Мансур ҳам аспашро гардонда, ба сарбоз расиду ба байни шонаҳояш корд зад. То ба пастӣ фуромада, ки бори дигар корд зад, сағрии васеъи аспашро низ захмӣ кард. Асп ҷонхавл партофт, ки пеш по хӯрд, соҳибаш пеш париду аз пас аспаш ба болояш афтид.
“Ҷӯра, шумо бо туфангму бо корд хуб ҷанг мекунем!” пичирос зад Мансур ва бо овози шунаво дуо хонд: “Ло иллоҳа - илло - анта субҳонака- инни - кунту минал золимин! Ло иллоҳа”... Мушоҳида кард, ки дар байни майдони гурӯҳашонро фишор оварда, ҷониби қалъа танг кардаанд. Як дастаи калони ӯзбекҳо аз поёни роҳ аспҳошонро давонида, ба ёрӣшон омаданд. Боз ним соат барин ҷанг давом карду қӯшуни онҳо даста-даста ақибнишинӣ кард. Баъзе маҷрӯҳонро бардошта бурданд. Мансур низ аспашро тозонда, ба кӯчаи пахтабозор рафт. Бо он кӯча тезтар берун меравӣ. Дид, ки аз кӯчаҳои Кулолгарон ва Шутурбанд издиҳом бо калтаку корду шоҳа доду фарёд бардошта месоданд:
“Инҳоро пас гардондан даркор” омад ба дилаш. Ҳамзамон дарк кард, ки дар ин асно лаб кушоӣ, таги поят мекунанд. Аз кӯчаи он сӯйи роҳ- кӯчаи Хоҷагӣ низ ҳамин гуна издиҳом меояд. Савораҳо саросема аз паҳлӯ гузашта мераванд. Мансур ҳангоме ки бозорро гузашт, садои пулемётро шунид. Ӯ беихтиёр аспашро пошна зад. Оҳ, ин садои марг аст. Садо як хомӯш мешуду боз баланд мегардид. Ӯ пай бурд, ки пулемётҳо ба сӯи издиҳом оташ кушоданд. Давон гузашту одамон гурӯҳ-гуҳрӯ бо тарсу таҳлука аз паҳлӯяш давида гузаштанд.
Аз дилаш гузашт, ки “ақибнишинӣ намекардем, издиҳомро зада наметавонистанд.” “Имомқулӣ, сардори лашкар, куҷо шуд? Ин зотҳои касофат пеш аз ҳама мегурезанд”. Суханони домуллои зардинарӯй, ки пагоҳӣ дар масҷид пеши ғазабашро оварданд. Ӯ аз корзори ҳазрати Довуд, аз зиндамонии ҳазрати Юсуф дар шиками моҳӣ сухан кард. О лакқӣ, он одамону ду ҳазору се ҳазор сол пеш бударо чӣ мисол меорӣ? Ту аз дарди бедармонии имрӯз гӯй! Мегуфтӣ. О, ин халқҳо, ба ин шикасту азоби шумо мо, донишмандони беарзиш, гунаҳгорем.
Дар ҳазор соли вомондагимон ба ҷои он, ки илми замонаро ба шумо омӯзем, масҷиду мадраса сохта, муллою шайху суфиҳои ҳазёнгӯй тайёр кардем. Аз он мани гунаҳгор дар ин рӯзҳо зеҳн мондаю камонпарониро ёд гирифтам ва медонидӣ, ки чӣ гуна мепаронӣ. Гӯй, кори пулемётро ҳам дидам. Писароҳ!

пешина
аз 613
навбатӣ