– Мо бо соҳибаш дар зану кӯб будем, ки ту омадӣ, хотиррасон кард Семёнов. – Соҳибаш он қадар сиёҳ ҳам набуд, марди бурутакии банур буд. Саллаш намешуд, мегуфтӣ, ки казаки Дон аст.

– Ту дар куҷо будӣ, ки ман надидам? – Манучеҳр пуштанги аспашро сахт кард. – Соҳибашро худам задаю аспро гирифтам.

– Манучеҳр, маълум, ки ту дар вақти ҷанг бештар ба асп зеҳн мемонӣ? – Давлат ба сӯҳбат ҳамроҳ шуд. – Барои ман ҳам якта меёфтӣ, ошно мешудем.

– Аспро наъл зананд, қурбоққа ҳам пояшро бардоштааст, – Манучеҳр бад-бад ба Давлат нигарист. – Аввал пулаша парто. Осон нест босмачиро куштану аспаша гирифтан. Босмачӣ оинаи одама дар чашмаш нишон медиҳад.

Ин дам Чернов шинел дар даст аз дарвозаи оҳанини бошишгоҳ берун шуд. Раҳораҳ шинелро пӯшида, чашмаш ба вусъати осмони нилгун афтид ва дилаш равшан шуд. Андешид, ки осмони кушода мисли чеҳраи зебои кӯдак касро хурсанд мекунад. Ба назарат кори пешгирифтаат осон менамояд. Даҳ рӯз пеш шабона дар домани ағбаи Оққӯтал ҳаво чӣ гуна сард буду имрӯз мисли аввали баҳор тозаву озода ва форам аст. Ҳавои ин диёр феҳли мардумонашро дорад. Гоҳе бо корду каланд ба сарат ҳуҷум мекунанду, гоҳе дар кӯча вохӯрӣ, гарм дар оғӯшат мегиранд.

Ин дам летенанти пушти лабаш холдори корманди штаб Морозов Сергей ҳуҷҷату номаҳои аз штаб овардаро ба Чернов дод.

Чернов сар-сарӣ номаҳоро аз назар гузаронду ногоҳ рангаш дигар шуд:

– Ин чист? Ин мардак чӣ кор мекунад? – Ӯ ҷониби Морозов ғазаб кард.

Морозов ҷавоб надод.

Чернов муддате андешаманд шуду коғазро ба ситез ба Морозов дароз кард.

– Бар, худат деҳ, ман кордор нестам, – гуфт.

Морозов боз ҳам сухан накард. Дақиқае пас портфелашро гирифту гуфт: – Ман бояд имрӯз баргардам. Ним соат пас Семёновро даъват карда, гуфт:

– Дуямонро ба штаби Самарқанд даъват кардаанд (бардурӯғ худашро низ ҳамроҳ кард).

Чашми Семёнов ба барқия афтиду пурсид:

– Барқия аз трибунали ҳарбии инқилобӣ? – Яке рангаш шафак барин шудаю илова кард: – Ин кори Першин. Москва рафта, одамашро ёфта, душманиашро кард.

Чернов ба тариқи маслиҳат Семёновро таскин дод:

– Агар муноқишаи дар Бухоро кардаатонро дар назар дошта бошӣ, он ҷо сухане, ки одамро ба муҷозот кашанд, набуд. Ту ба инқилоб софдилона хизмат мекунӣ.

– Ману ту чунин фикр мекунем. Онҳоро диду водид ба одамон дигар аст. Ҳазор корнома нишон диҳию аз синфи дигар бошӣ, алафи бегона гуфта, канда мепартоянд.

– Ҳоло ҳеҷ чиз маълум нест. Дар хотир дорӣ? Ба Алексеев ҳам аз НКВД барқияи “ба Москва ҳозир шав!” омада буд. Баъзеҳо дарҳол таблик заданд, ки барои зиндон кардан бурданд. Баъд маълум шуд, ки ба сарситод ба кор даъват кардаанд. Дирӯз Исоев хабар овард, ки ба фронти ғарбӣ мефиристодаанд.