ба Афғонистон мераванд? Дигар дастаҳо чӣ? Акнун марказе нест, ки мардум он ҷо ҷамъ шаванд. Пешво халкро ба ҳоли худаш партофта, дум хода кард...

Сардори бригадай 11-уми ҷабҳаи Туркистон майёр Чернов хабари “амир ба баҳонаи зиёрат гурехтааст”-ро дар Душанбе фаҳмид. Он лаҳза ӯ дар ҳавои хунук дуртар аз бошишгоҳ пушкаҳои навсохти ҳамин пагоҳӣ овардаро тамошо мекард. Хабарро шунида, бо хабар фикр кард, ки амир аз ҷангашон ин дафъа ҳам хато кард. Ба Кӯлоб равад, он тараф то Афғонистон ним рӯз роҳ аст. Агар подшоҳи Афғонистон иҷозат диҳад. Аз дигар тараф, бригада шароити зуд ба роҳ баромадан надорад. Ними сарбозҳо ба беморӣ гирифторанд. Хунукиҳои сахти поёни зимистон, роҳҳои вайрон ҷанговаронро ба азобу сахтиҳои ғайричашмдошт гирифтор кард. Заминҳои ду тарафи роҳ аксар заминҳои шоликорӣ будаанд, ки дар ошӯбҳои ду-се соли охир, бесоҳиб мондаанд, ҳама ботлоқ шудаанд.
Ҳангоме ки аз он ҷойҳо мегузарӣ, пашшаҳо мисли туман ба сару рӯят мешананд. Як қисми сарбозҳо ҳанӯз ҳам либоси гарм надоранд. Бисёриҳо ба касалии сармохӯрдагиву гулӯдард гирифторанд. Ҷои гарм нест. Кӯрпаю ҷойгаҳ нест ва як маротиба баданат арақ кунад. Ягона ҷои хоб масҷиду корвонсаройҳоянд, ки беҳад калон ва хунуканд. Бар зимми ин рӯзҳои охир касалии табларза ҳам паҳн шуд. Бачаҳо ақаллан чор-панҷ рӯз бояд дам гиранд.

Чернов ҳам гулӯдард шуд, ҳам шамол кашида буд. Гулӯяро гӯё чок кардагӣ бошанд, дард мекард. Ва яқин аз таъсири гулӯ буд, ки аъзои баданаш ҷамъ озурда менамуд. Иштиҳо надошт, сухан кардан ҳам наметавонист. Тарсид, ки мабодо аз овоз маҳрум шавад. Ӯ кам бемор мешуд. Ба ҳар ҳол дар ҳашт-нӯҳ соли охир бемориашро ба ёд надорад. Боре ҳам доруи духтурро истифода карда буд. Ва ба он чандон ҳам эътиқод надошт. Ба беморӣ як рӯз тан надодааст. Баъде ки аҳволаш ба тамоми бад шуд, воҳимааш гирифт. Ба як бригада ҷавобгар аст. Наметавонад, ки зиёд хоб равад. Дар байни сарбозон ҳам беморон зиёд шудаанд...

Табиб омад, хунук кашида, чакман пӯшидааст. Остини чакманаш остини зинҳояшбарин дароз. Чернов ӯро ба ин аҳвол дида, ғазабаш бештар чунон пурсид:
– Чӣ дору доред, табиб?
– Доруи тафсшикан ҳасту... Хубаш ман доруи худамона мекунам, – гуфт табиб.
“Охир як духтури хондагӣ наёфта, чаро инро ба мо ҳамроҳ карданд?” – ғазабаш даруни фикр кард Чернов. Вале худро ба зӯрӣ ором вонамуд карда, бо тамасхур пурсид:
– Худатон чӣ дору доред?
Табиб ҳолати дарунии Черновро пай бурда, чашмони сурхшудаашро ба рӯяш дӯхту ғазабашро фурӯ нишонда гуфт:
– Доруе, ки беморро сиҳат мекунад. Иншооллоҳ, пагоҳ не, фардо ба по пой мешуред.