Оташ дар хонаи қадим
Китоби мазкур асари бадеӣ буда, романи нависанда Мирзонасриддинро дар бар мегирад. Дар он рӯйдодҳои муҳими зиндагӣ ва таассуроти таърихӣ ба риштаи тасвир кашида шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 12 октябри 2026 · 613 саҳифа
ҚиссаАдабиёт
Аз аввал хондан- Духтарҳо, шукр, калон шудаанд.- Ба чеҳраи хоҳарзодаат нигоҳ кун, гап гирифтанӣ шудӣ.
- Калон шудаанду домод дар нӯли зоғ- Назира мақсадатро пай бурда, тарҳро бо шарму шариати муҳаммадӣ калон кардам, пухтупазу дӯхту дӯзаду додаму бечораҳо байни хона монданд.
- Худованд ҳеҷ бандаашро танҳо наофаридааст. Ҳоло ҷавонҳои тақдирашон ба инҳо баста чорӯқҳошон ғалберу асоҳошон сӯзан шудаю ҷиянҳоямро ба гирифтаанд. Рӯзе худашон хонаатро кофтаю меӯбанду тӯйро сар мекунем.
- Кошки ҳамту шавад,-гуфт Назира ва маккорона хандида, афзуд:-Биёед ҳам, духтари хурдӣ ҳаққи Ҷовид аст. -Акнун Назира ба тағо зеҳн монда, гап гирифтанӣ шуд.
- Дар насибашон чӣ бошад, ҳамон мешавад,-гуфтию мавзӯи суҳбатро тағйир кардӣ.- Аз Ҳоҷӣ Неъмат дарак нашуд?
- Раҳматии духтараш гуфта буд, ки аз Қошғар хаташон омадаасту сахт азоб доштаанд.
- Духтарашон раҳматӣ шуд? Ҳамон арӯс?:
- Ҳамон арӯс. Духтари номдори Самарқанд буд. Ҳоҷии гӯрсӯхта хонаҳояш шуда, ба як ғуломи безурёти дараш додаю духтари ба аламхез мурд. Лекин биёд ҳам, дар гумон аст, ки минбаъд аз он ғулом хона гирад.
- Ба духтар чӣ шуд?
- Духтар дар хонаи каси доро калон шудаю ба доду диҳиш, озодаву озодагард буд. - Шавҳараша Ҷумъа мегӯянд, як гушнаи нодида. Ҳеш ё маҳрам аз дараш дарояд, чонаш мебурод. Зан як одама биё гӯяд, намефорадаш. Мулло ба гадо тикаи нон диҳад, «бойдухтар буданатро нишон медиҳӣ? Даври шапаланг гузашт!» - гуфта мезиқад. Боре ҳамсоя гуфтему ҳардуро талабидем. Чор сӯ роҳӣ карда худаш дертар омад. Омад ки дар танаш як ҷома- мегӯӣ чупон бошад. Занам шарм дошта гуфт: «Ҷомаатон дӯхтам, ки дар маҳрақаҳо дар боз ин кӯҳнаполоро аз куҷо ёфтед?» Ҷумъа чашмонашро бароварда: «Мада кулакию забондарозии шумоён гузашт! Чӣ хоҳам, ҳамона мепӯшам!» - гӯён дода зад.
Зани бечора дар пеши мо шарм дошта, оби дидааш равон шудаю ба замин нимшӯхӣ гуфт: «Кош Худованд ҷони маро гирад, ки дигар на дар ин дунё ва на дар охират ҳамдигарро набинем.» Баъдҳо ҳам медидем, ки он мушти паҳлавон дуо мекард. Ду поҷомаю ду куртаи шоҳии арӯсиашро ба духтари калонам оварда дод. «Чаро чунин мекунӣ?» гуфта пурсам, «шӯи ман садқаи эзорҳои ту шавад. Вай чию зебоӣ чӣ» гуфт. Хуллас ҳамин хел шуду зиндагиаш ба охир накашид. Дар соли сеюм бемор шуду ҷон ба ҷабори Ҳақ таслим кард. - Мансур бо таассуф сар ҷунбонда пурсид: «Фарзанд надоранд?»
- Не-е! Ба хаёлам духтар он ғула бад додаю ба худ роҳ надод...
Пагоҳӣ, ҳангоме ки сафари Тошканд пеш гирифтию аз назди хонаи Ҳоҷӣ Неъмат гузаштӣ, симои духтар ба назарат намудор шуд, ки назди дарҳои он ҳамон зебоӣ ҷонибат менигарист.
Дар Тошканд дар хонаи духтарат ҳам ҳолати хонаи Суман такрор ёфт. Онҳо соҳиби ду фарзанд шудаанд. Зиндагиашон нағз. Хурдӣ писар,
Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор