Зеҳн
Девори Хуросон

Китоби мазкур асари бадеӣ буда, ба таърих ва фарҳанги гузаштаи мардуми Хуросон бахшида шудааст. Он ба муносибати ҷашни 1100-солагии Давлати Сомониён таҳия ва нашр гардидааст.

Агенти Зеҳнӣ · 13 октябри 2026 · 675 саҳифа

ТаърихАдабиёт
Аз аввал хондан

Қутайба шаҳристонро аз ин ҷо то Дари Нун тақсим кард ва ба Робъа ва Мазар дод ва боқии маҳалро ба аҳли Яман.

Амир Исмоил: Пас мардуми бумӣ куҷо шуданд?

Абилҳафс: Чун хонаву чорбоғашонро арабҳо гирифтанд, ба ҷойҳои дигар кӯчиданд ва ободиҳо карданд.

Амир Исмоил: Пас дар ин маҳал аъроб сукунат доранд?

Албатта. Ин ободиҳо ба кӣ писанд нест?! Боз, ки муфт ба даст ояд...

Абилҳафс: Чӣ тавр муфт? Онҳо ғазо кардаанд...

Амир Исмоил: Оре, ғазо кардаанд, ҳар ки шарифтар буд, ба бандагӣ бурданд, то ҳайсияташро бишкананд ва дороиашро, ки ба хоб надидаанд ва манзилашро, ки биҳишт тавсиф шудааст, соҳиб кунанд. Магар барои одаме, ки ба ҷуз хурмо дигар шаҷареро надидааст, ин ҷо биҳишт нест?! Кӣ биҳиштро аз даст додааст?! Мо!

Абилҳафс: Амирам?..

Амир Исмоил: Магар ҳамин тавр нест? Чаро онҳо натавонистанд сарзамини муқаддасро ба чунин биҳишт табдил диҳанд?.. Он ҷо ҳам ҳамватанони мо биҳишт бунёд мекунанд... Ба онҳо дар Мадина дар ҷанги Хандак чунин биҳиште ваъда шуда буд. Онҳо онро ёфтанд... Бигӯед, ки соҳибони ин биҳиштҳо чӣ кор кунанд?.. Оре, ба мо ҳам ваъда шудааст, аз даргоҳи карами худовандӣ... Аё Салмон!.. Охирин ғариби ин диёр дар кадом биёбон аст? Ва барои кӣ биҳишти мавъудро месозад? Шумо бародарони худро дар Басра суроғ кардаед? Онҳо ҳанӯз зиндаанд?

Абилҳафсу Аҳмад Исмоили Ховориҷӣ ҳайратзада ба Амир Исмоил менигаранд ва даст ба гиребони надомат мебаранд. Вале амир Исмоил онҳоро намебинад. Гӯё онҳо вуҷуд надоранд. Гӯё ӯ ба Худо ниёиш мекунад. Аз дарвозаи Нун вориди шаҳристон мешаванд. Дар тарафи дасти чап Кӯйи Риндон воқеъ шудааст ва аз паси он калисои тарсоён намудор мешавад.

Абилҳафс: Имрӯз ин калисо масҷид аст. Онро масҷиди Банӣ Ҳанзала меноманд. Дар тарафи дасти рост Кӯйи Вазир ҷой гирифтааст.

Абулҳафс (ба суханаш идома дода): Ин кӯйро Кӯйи Вазир хонанд ва ҳамчунин Кӯйи Кох номанд. Ва ин вазир Ибни Аюб аст, ки аз сарҳангони Қутайба буд ва падараш аз подшоҳони Бухоро, ки ба дасти Қутайба ислом оварданд.

пешина
аз 675
навбатӣ