Мантиқ

«Ҳеҷ як инсон мавҷудоти миранда нест», «Баъзе одамон мав-
ҷудоти миранда мебошанд», «Баъзе одамон мавҷудоти миранда намебо-
шанд».
Ҳукмҳои мазкурро дар забони мантиқи предикатҳо ифода кардан
лозим аст. Бо ин мақсад мо номи фард – «Кова»-ро бо а, номи кулл –
11 «мавҷудоти мирандаро» бо Р, номи кулл - «инсон»-ро бо S ишора карда, 111 мувофиқан ифодаҳои зеринро ҳосил мекунем: « а- Р аст» «Ҳамаи S – Р 1111 мебошанд», «Ҳеҷ як S – Р намебошад», «Баъзе S –Р мебошанд», «Баъзе
11 S –Р намебошанд».
Дар забони мантиқи предикатҳо ба ифодаҳои мазкур, формулаҳои
зерин мувофиқ меоянд:
1 Р(а)
11 (S(x) ⊃ P(x))
11 (S(x) ⊃ ┐P(x))
11 (S(x) P(x))
11 (S(x) ┐P(x))
1 Ин формулаҳо чунин хонда мешаванд: «Р аз а» ё худ «объекти а
11 дорои нишонаи Р аст»; барои ҳар гуна x агар нишонаи Sба x мансуб
1 бошад, он гоҳ вай дорои нишонаи Р мебошад» (ё мухтасар «барои ҳар гуна 111 x агар S аз x бошад, пас Р аз x ҳам дуруст»), «барои ҳар гуна x агар S
11 бошад он гоҳ Р аз x нест»; «x вуҷуд дорад, ки ҳам S аз x аст ва ҳам Р аз x
1 1 аст», «х вуҷуд дорад, ки ҳангоми Sаз х будан, Раз х нест» .
Барои дар забони мантиқи предикатҳо ифода намудани ҳукмҳои
муносибат аз ҳукмҳои атрибутивӣ истифода мебарем,ки мо чӣ тавр дар
мантиқи предикатҳо ифода намудани онҳоро аз назар гузаронида будем.
Фарз мекунем, ки дар забони мантиқи предикатҳо ифода намудани
ҳукми «Ҳар як ҳуқуқшинос ягон мантиқшиносро медонад» лозим аст.
Ҳукми мазкурро ҳамчун ҳукми атрибутивӣ таъбир менамоем; « Ҳар як
ҳуқуқшинос донандаи ягон мантиқшинос аст». Акнун предикаторҳои
«ҳуқуқшинос» ва «донандаи ягон мантиқшинос»-ро мувофиқан, бо
11
аломатҳои S ва Р ишора намуда, формулаи зерини мантиқи предикатҳоро
ҳосил мекунем:
11 (S(x) ⊃P(x))
Лекин формулаи мазкур бо шакли мантиқии ҳукми додашуда, яъне
ҳукми муносибат на он қадар мувофиқ аст. Бинобар ин, барои комилан
ошкор намудани шакли мантиқии ҳукми муносибат шакли аслии ифодаи «донандаи ягон мантиқшинос аст»-ро муайян мекунем.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё