Дар Сурия ва Бразилия, мегӯянд таҳлилгарон, “буҳрони ҳувият” вуҷуд дорад, Алҷазоир “буҳрони харобиовари ҳувиятро” аз сар мегузаронад, дар Туркия буҳрони зикршуда боиси ихтилофҳои пайдарпай дар бораи ҳуввияти миллӣ мешавад, дар Русия “буҳрони амиқи ҳувият” эҳёи муноқишаи асри нуздаҳум байни ғарбиён ва славянофилҳо - мухолифон ба ҳеҷ ваҷҳ созиш карда наметавонанд, хоҳ Русия як кишвари аврупоӣ бошад ва хоҳ кишвари авруосиёӣ...”67. Суоли таҳлилӣ ба миён меояд:
воҳиди тамаддун чист? Дар аввали асри XIX ба ин суол ҷавоби бечунучаро гирифта шуд:
тамаддун як кишвари мутамаддин аст. Вақте ки мо дар бораи як кишвари алоҳида сухан меронем, мо инчунин имкониятҳои шиносномаро дар назар дорем. Аввал давлат аст. Маълум аст, ки баъзе халқҳо давлатдории худро надоранд.
Дуввум ҷомеаи этномаданӣ мебошад. Вақте ки мо, масалан, миллат мегӯем, хеле возеҳ мефаҳмем, ки дар бораи кӣ сухан меронем, ки бо онҳо худро аз рӯйи забон, аз рӯйи ахлоқ, бо анъанаҳои муқарраршуда шинохтаем. Ниҳоят,

Хантингтон С. Столкновение цивилизаций, - М.: АСТ, 2016, - с. 16.