Тафаккури пешбинона

Қадами баъдӣ чист?

Вазъияти зеринро тасаввур кунед: дар хона ҳастед ва ҳамсаратон мегӯяд:

«Метавонӣ ба мағозаи хӯрокворӣ рафта, дувоздаҳ дона тухм биёрӣ?»

Розӣ мешавед ва бо мошин барои харидани тухм меравед.

Каме пас аз баргаштанатон ҳамсаратон мегӯяд:

«Имшаб ба меҳмонӣ меравем. Метавонӣ либосҳоро аз хушкшӯӣ биёрӣ?»

Боз розӣ мешавед ва барои гирифтани либосҳо меравед.

Ҳангоми ба хона баргаштан дар бораи меҳмонӣ фикр мекунед ва ба хулоса меоед, ки шояд туҳфаи хурде бурдан лозим бошад. Боз аз хона баромада, барои харидани корти ташаккур ба мағоза меравед.

Бегоҳ шумо ва ҳамсаратон ба мошин нишаста, ба меҳмонӣ роҳ мегиред. Мебинед, ки сӯзишворӣ кам мондааст. Гарчанде таваққуф барои сӯзишворӣ шуморо каме дер мекунад, дигар илоҷ надоред: бояд ба нуқтаи сӯзишворӣ дароед.

Акнун ба аввал бармегардем. Тасаввур кунед, ки суҳбат чунин оғоз мешуд:

«Метавонӣ дувоздаҳ дона тухм биёрӣ ва дар ҳамин рафтан либосҳоро ҳам аз хушкшӯӣ бигирӣ? Охир, имшаб ба меҳмонӣ меравем».

Он гоҳ ба худ мегуфтед:

«Имшаб меҳмонӣ дорем. Беҳтар аст ҳангоми дар мағоза будан як корт ҳам бихарам ва бинам, ки сӯзишворӣ лозим аст ё не. Метавонам дар ҳамин рафтан мошинро ҳам пур кунам».

Тасаввур кунед, ки чӣ қадар вақт сарфа мешуд!

Тафаккури пешбинона тарзи фикрронӣ дар бораи паёмадҳо ва корҳои вобастаест, ки шояд дар аввал ба назар нагирифта бошед.

Асоси он додани чунин саволҳост:

• «Қадами баъдӣ чист?»
• «Баъди он чӣ мешавад?»
• «Агар ин корро кунам, чӣ рӯй медиҳад?»
• «Агар инро бигӯям, чӣ гуна вокуниш нишон медиҳанд?»

Чанд бор ба касе чунин гуфтаед:

«Агар ин корро кунӣ, касе осеб мебинад».

«Агар ин корро кунӣ, муштариён норозӣ мешаванд».

Ё:

«Агар ин гапро гӯӣ, ман канор меистам, чунки туро сахт сарзаниш мекунанд».

Ба ҷойи чунин огоҳӣ бипурсед:

«Агар ин корро кунӣ, чӣ мешавад?»

Ин савол шахсеро, ки дар остонаи амал аст, водор мекунад, ки худаш каме интиқодӣ фикр карда, паёмадҳои эҳтимолии амалашро муайян намояд.

Меъморон аз ҷумлаи мутахассисоне ҳастанд, ки пайваста мепурсанд: «Баъд чӣ мешавад?»

Меъмори пойгоҳи додаҳо танҳо талаботи ҳозираро намебинад. Ӯ ҳамчунин мепурсад:

«Ба фикратон, баъди се сол ба чӣ ниёз хоҳед дошт?»

Меъмори бино метавонад бипурсад:

«Оё ният доред дар болои бом ҳавзи шиноварӣ созед?»

Онҳо чунин саволҳоро аз он сабаб медиҳанд, ки агар баъдтар касе хоҳад ба бино чизе илова кунад — масалан, дар болои бом ҳавз созад — эҳтимол барои таъмини устувории бештар тарҳи бино бояд тағйир ёбад.

Агар сохтмон аллакай оғоз шуда бошад, чунин тағйирот хеле гарон меафтад.

Дар ин маврид ман ҳамеша шиори скаутҳоро ба ёд меорам: «Омода бош!» Зеро моҳияти тафаккури пешбинона маҳз омода будан аст.

Агар ба хаймазанӣ равед, метавонед тағйир ёфтани обу ҳаворо пешбинӣ карда, либоси мувофиқ гиред.

Ҳангоми арзёбии фаъолияти корманд чӣ?

Агар роҳбар бошед, яке аз вазифаҳоятон ба кормандон додани бозхӯрд дар бораи кори онҳост. Бисёр роҳбарон арзёбиро менависанд, аммо аз худ намепурсанд:

«Қадами баъдӣ чист?»

Агар дар арзёбӣ самтҳои ниёзманд ба беҳбудӣ нишон дода шуда бошанд, қадами баъдӣ пешниҳоди роҳҳое мебошад, ки корманд тавассути онҳо рушд карда метавонад.

Агар корманд натиҷаи аъло нишон диҳад, хуб аст фаҳмонед, ки чӣ гуна метавонад ба дигар аъзои гурӯҳ таъсири мусбат расонад.

Яке аз соҳаҳое, ки саволи «Қадами баъдӣ чист?» дар он таъсири зиёд дорад, рушди тиҷорат, махсусан рушди маҳсулот мебошад.

Ман ширкатҳои бешумореро дидаам, ки аз маҳсулоти бисёр муваффақ баҳра бурдаанд, вале баъдан пешсафии худро аз даст додаанд, зеро қадами баъдиро пешбинӣ накардаанд.

Ниёзҳои муштариён тағйир меёбанд ва талаботи онҳо ба роҳҳалҳои нав низ дигар мешавад.

Ширкатҳое, ки пайваста навоварӣ мекунанд, ҳамеша мепурсанд:

«Қадами баъдӣ чист?»

«Баъди он чӣ мешавад?»

Ширкатҳои технологӣ, ба монанди Google, Apple ва Amazon, пайваста ин саволро медиҳанд.

Фурӯшандагони либос, ба монанди Gap, мепурсанд, ки тамоюли навбатии мӯд чӣ хоҳад буд.

Ширкатҳои автомобилсозӣ ояндаи ниёзҳои нақлиётӣ, сӯзишвории алтернативӣ ва мошинҳои барқиро баррасӣ мекунанд.

Сохтмончиёни манзил на танҳо дар бораи мавод, тарҳбандии ҳуҷраҳо ва ошхонаҳо, балки дар бораи шабакаи дарунсохти Wi-Fi ё ҳатто нахи оптикӣ ҳам мепурсанд: «Қадами баъдӣ чист?»

Саволҳо метавонанд чунин бошанд:

«Агар ин пешниҳоди навро ба бозор барорем ва он муваффақ шавад, рақибонамон ҳатман ба ҳамин кор даст мезананд. Вақте ин рӯй медиҳад, мо чӣ нақша дорем?»

«Муштариёни мо чӣ гуна тағйир меёбанд? Қадами баъдии онҳо чист?»

Мавриди дигари истифодаи ин савол — берун аз доираи ширкати худ нигаристан аст: дар технология, фаъолияти амалиётӣ, расмиёти тиббӣ, усулҳои истеҳсол, роҳбарӣ, ҳавасмандгардонӣ, хизматрасонии тиббӣ ва дигар соҳаҳо чӣ тағйирот дар пеш аст?

Бояд пайваста бипурсед:

«Дигарон ҳоло рӯйи чӣ кор мекунанд?»

«Кадом роҳҳалҳо имрӯз дастрас нестанд, вале пагоҳ, моҳи оянда ё дар чанд соли наздик дастрас мешаванд?»

Доштани тасаввурот дар бораи тағйироти ояндаи занҷираи таъминот, ҷузъҳои маҳсулотатон ё барномаҳо ва воситаҳое, ки ширкат метавонад барои ҳалли мушкилоти оянда истифода барад, бисёр арзишманд аст.

Масалан, соли 2011 парвозҳои тиҷоратии ҳавопаймои Boeing 787 Dreamliner оғоз шуданд.

Яке аз бартариҳои муҳими рақобатии Dreamliner сарфакории сӯзишвории он аст. Ин қисман ба истифодаи маводи нахҳои карбонӣ вобаста мебошад, ки сабук ва ҳамзамон аз алюминий мустаҳкамтаранд.

Солҳо пеш аз оғози истифодаи Dreamliner муҳандисони Boeing, бешубҳа, маводи наверо меҷустанд, ки вазни ҳавопайморо кам карда, устувориашро бештар кунад.

Метавон мутмаин буд, ки касе ҳангоми баррасии ин масъала мепурсид:

«Дар соҳаи мавод чӣ навгонӣ дар пеш аст?»

Дар натиҷа, Boeing бо Dreamliner дар истифодаи нахҳои карбонӣ дар ҳавопаймосозӣ пешсаф шуд.

Аксари одамон табиатан дар тафаккури пешбинона ва ҷавоб додан ба саволи «Баъд чӣ мешавад?» маҳорати хуб доранд.

Мушкил дар он аст, ки мо ин саволро ба қадри кофӣ намедиҳем — ҳадди ақал дар муҳити касбӣ.

Аммо фикр кунед, ки ҳангоми рондани мошин чӣ қадар пешбинӣ мекунед.

Шумо пиёдагардони рӯйи гузаргоҳро мебинед; эҳтимоли зард ё сурх шудани чароғаки роҳро ба назар мегиред; мошинҳои чапу рост, пешу пас ва чорроҳаро назорат мекунед ва пешбинӣ менамоед, ки шояд касе амали беандешае кунад.

Ҳангоми ин кор, ҳатто дар ҳолати худкор, дар бораи ҳамаи он чизҳое фикр мекунед, ки баъдан рӯй дода метавонанд.

Шумо дар ин кор хуб ҳастед. Танҳо бояд ёд гиред, ки ҳамин қобилиятро дар тафаккури интиқодии муҳити корӣ низ истифода баред.

Барои ин саволи зеринро диҳед:

«Қадами баъдӣ чист?»

Оғози истифодаи тафаккури пешбинона

Дар зер чанд мавриди истифодаи ин усул оварда шудааст.

Ҳангоми гирифтани вазифа ё ташаббуси нав

Вақте масъулиятеро қабул мекунед ё ба дигарон месупоред, оё мепурсед ё мефаҳмонед, ки баъди он чӣ мешавад?

Агар одамон донанд, ки дар пеш чӣ интизор аст, вазифаи аввалро дигар хел иҷро мекунанд.

Донистани қадами баъдӣ тарзи иҷрои кори ҳозираро тағйир медиҳад.

Масалан, агар донед, ки пас аз анҷоми лоиҳа бояд қадамҳои иҷрошударо ҳуҷҷатгузорӣ кунед, онҳоро дар ҷараёни кор қайд мекунед.

Ин аз он хеле осонтар аст, ки баъдтар кӯшиш кунед ҳамаи ҷузъиёти кайҳо фаромӯшшударо ба ёд оред.

Вақте шахси сермасъулият боз кори нав мегирад

Фарз кунед, фарзанди донишҷӯятон эълон мекунад, ки мехоҳад ба боз як машғулияти дохили донишгоҳ ҳамроҳ шавад.

Метавонед бипурсед:

«Ҷолиб менамояд. Ин ба таҳсилат ва понздаҳ машғулияти дигарат чӣ таъсир мерасонад?»

Ҳангоми гирифтани масъулиятҳои нави касбӣ низ аз тафаккури пешбинона истифода баред:

«Ин ба корҳои дигарам чӣ таъсир мерасонад?»

Фарз кунед, шуморо ба вазифаи роҳбарӣ пешбарӣ карданд, роҳбарии гурӯҳи навро супурданд ё ба ширкати дигар ба вазифаи роҳбарӣ гузаштед.

Метавонед аз дидгоҳи кормандони зердастатон ба вазъият назар карда, пешбинӣ кунед, ки онҳо дар бораи чӣ фикр доранд.

Эҳтимол онҳо аз худ мепурсанд:

• «Ӯ чӣ гуна шахс аст?»
• «Чиро тағйир медиҳад?»
• «Ин ба кори ман ва лоиҳаҳои ҷорӣ чӣ таъсир мерасонад?»

Агар аз худ бипурсед: «Пас аз оғози ин кор ё вазифаи нав чӣ мешавад?», барои ҷавоб додан ба ин саволҳо омода хоҳед буд.

Ҳангоми муносибат бо муштариён

Фурӯшандагони хуб ҳамеша бо муштарии эҳтимолӣ дар бораи қадами навбатӣ мувофиқа мекунанд.

Муайян кардани қадами баъдӣ барои ҳамаи тарафҳо равшан месозад, ки кӣ, чӣ корро ва кай бояд анҷом диҳад.

Ин корро пеш мебарад.

Шумо метавонед ин усулро бо муштариён, дар лоиҳаҳо ва дар гурӯҳҳо истифода баред: аз ҳар иштирокчӣ пурсед, ки қадами навбатиаш чӣ хоҳад буд.

Дар ҷаласаҳо

Пеш аз анҷоми ҷаласа бипурсед:

«Қадами баъдӣ чист?»

Оё рӯйхати амалҳо ҳаст? Оё пайгирии минбаъда лозим аст? Кӣ барои кадом кор ҷавобгар аст?

Ҳангоми муайян кардани афзалиятҳо

Пайдарпайии корҳоро муайян кунед:

«Аввал ин корро мекунем, баъд инро, сипас он корро…»

Мураттаб кардани вазифаҳо аз рӯйи вобастагии «Ин кор бояд баъди он анҷом ёбад» метавонад самаранокиро беҳтар кунад.

Нуктаи асосӣ

Барои ба кор андохтани тафаккури пешбинона бипурсед:

«Қадами баъдӣ чист?»

Ё:

«Ин амал чӣ паёмаде дошта метавонад?»

Машқҳо барои тафаккури пешбинона

1. Ба рӯйхати вазифаҳоятон баргардед. Барои ҳар як вазифа аз худ бипурсед: «Пас аз анҷоми ин кор, қадами баъдӣ чист?»

2. Ба анҷоми ҷаласаи навбатӣ диққат диҳед. Оё дар охир дар бораи қадамҳои баъдӣ суҳбат мешавад? Агар не, худатон чунин муҳокимаро оғоз кунед.

3. Ҳангоми навиштани номаи электронии навбатӣ пешбинӣ кунед. Оё баъди он паёми дигаре дар бораи қадами баъдӣ лозим мешавад? Агар ҳа, оё метавонед ҳар ду паёмро якҷо кунед, то кор самарабахштар шавад?

4. Ҳангоми ба кор омадан рӯйхати вазифаҳо тартиб диҳед. Онҳоро ҳамзамон аз рӯйи афзалиятҳо ба тартиб дароред. Дар ҳамин раванд шумо тафаккури пешбинонаро истифода мебаред.