Ҳирси туро ақл бад - он додаанд,
К - он нахурӣ, к - ат нафиристодаанд.

Дар мақолати нӯҳум ва даҳум, шоир ин дунёро ба модари фарзандкуш ташбеҳ дода мегӯяд:
Бигзар аз ин модари фарзандкуш, Он чи падар гуфт, ҳамон дор хуш.

Мақолати ёздаҳ, дувоздаҳ, сездаҳ ва чордаҳ ин шарти бедорӣ аз ғафлат, бевафоии дунё ва гузашти айём буда, Низомӣ дилбастагиро ба молу неъмати дунё ғафлат номида, хислатҳои бади инсониро низ чун нишони бехабарии ӯ аз ин дунё маънидод намудааст:
Хилвати худ соз адамхонаро, Боз гузор ин деҳи вайронаро.

• • • • • Камтар аз он мӯъбади ҳинду мабош, Тарки ҷаҳон гӯю ҷаҳонгӯ мабош.
• • • • • Хезу видое бикун айёмро, Аз паси дона фикан ин домро.
• • • • • Эй шуда хушнуд ба якборагӣ, Чун хару гове ба алафхорагӣ.
          Фориғ аз ин маркази Хуршедгард, Эмин аз ин доираи лоҷувард.
          Бар сари хор ой, чаро гуфтай?
          Кор чунон кун, ки пазируфтай.
          Маст чи хусбӣ, ки камин кардаанд, Коршиносон на чунин кардаанд.
          Гар шарафи ақл набуди туро, Ном кӣ бурдӣ, кӣ сутуди туро?

Низомӣ ҷамъбасти ин мақолатро бо тариқи панд ба тавсири ростӣ ва ростгӯй ба анҷом расонидааст: