мебошад, Низомӣ ба ин васила инсонҳоро ҳидоят менамояд, ки аз танбалӣ, чашмгуруснагӣ, бисёрхӯрӣ, ҳасадбарӣ ва бемавриду бемантиқ ҳанжидан парҳез намоянд, чунки яке аз сабабҳои косташавии ақл пурхӯрӣ мебошад:
Ақл зи бисёрхӯрӣ кам шавад, Дил зи сари ғам ба бари ғам шавад.
Бе тараб ин хандаи чун шамъ чист?
Баски ба ин ханда бибояд гирист.

Дар мақолати ҳаждаҳум шоир дар мазаммати шахсони дурӯғгӯй ва дурӯя, лофзану хабаркаш ва оиди шинохтани дӯсту душман ибрози андеша намудааст:
То нашиносӣ гуҳари ёри хеш, Тарҳ макун ҷавҳари асрори хеш.

• • • • • Пиразанаш гуфт: Магӯ пеши кас, Ҳамдами хуб, ҳамдами худ допу бас.

Дар мақолати нӯздаҳум ва бистум Низомӣ ҳидоят ба сабру таҳаммул хоксорӣ ва аҳду вафо менамояд:
Одамию дафъ малак мекунӣ, Даъвӣ аз он сӯи фалак мекунӣ.
Охири гуфтори ту хомӯшӣ аст, Ҳосили боди ту фаромӯшӣ аст.
То ба ҷаҳон дар нафасе мезанӣ, Беҳ, ки дари ишқи касе мезанӣ.

• • • • • Хок ҳамешав, ки вафое аз ӯст, В - аз гули инсоф қабое дар ӯст.
• • • • • Ҳар ҳунаре к - он зи дил омӯхтанд, Дар раҳи мансуха вафо сӯхтанд.
• • • • • Ҷумла риёзат ба тамошо кунанд, Шаб ба шаб андешаи савдо кунанд.