Абумансур Дақиқӣ фаъолияти худро дар дарбори волии Чағониён (вилоят дар миёнаи ҷануби Тоҷикистон ва Ӯзбекистон чойгиршуда) оғоз намудааст ва барои дониши васеи ӯ дар бораи таърихи ҳамосавии ниёгони тоҷикон, Амир Нӯҳи II (976-997) ӯро ба дарбори худ даъват намуд. Дар ин ҷо, ӯ аз амир дастур гирифт, ки дар асоси ривоятҳои ҳамосавии дар байни мардуми тоҷик паҳншуда «Китоби шоҳон» («Шоҳнома»)-ро эҷод намояд. Вале, ӯ ҳангоми ҷамъоварӣ, аз рӯйи баъзе тахминҳо, аз 1000 то 20 000 байт, аз дасти нерӯҳои хурофотпарасти динии аморат ба қатл расонида шуд. Ин қисмати ривоятҳои аз тарафи Абумансур Дақиқӣ таҳия карда шуда, баъдтар ба “Шоҳнома”-и Фирдавсии бузург шомил карда шуд.
Муаррихон вазъи адабиёти тоҷику форсро дар давраи ҳукмронии сулолаҳои эронӣ-Сомониён ва ҳамзамонони онҳо Оли Бӯйяро (дар маркази Эрон ҳукмронӣ мекарданд) муқоиса намуда, афзалияти аввалинро дар Варорӯд ва Хуросон қайд мекунанд.
Академии рус В.В. Бартолд менависад: «Оли Бӯйя бо худ ягон анъанаи адабиро аз минтақаҳои наздикаспий наоварданд, онҳо ба адабиёти араб пурра мутеъ буданд ва нисбат ба форсӣ комилан бетафовут буданд. Аз шоирони форсии ин давлат ягон касе шуҳрат пайдо накардааст; дар айни замон, назми форсӣ дар давлати Сомониён ва ворисони онҳо дар минтақаҳои шарқии Эрон – Ғазнавиён рушди худро идома дод».
Эҷоди «Шоҳнома»-и ҷовидона, ки маҷмуаҳои ибтидоии Дақиқиро низ дарбар мегирифт, аз хусусияти он замоне шаҳодат медиҳад, ки халқи воҳиди тоҷик аз якчанд қисмҳо ташаккул ёфта, давраи гузаришро аз анъанаи шифоҳии зардуштия ба сабти тамоми мероси илмӣ, фарҳангӣ ва фолклории ниёгони худ ба хат