Ҷаҳони Тоҷикон

парҳезгоронаи ҳаёт ва қобилиятҳои фавқулодаи Абунасри Форобӣ маълумоти (латифа)-и пажӯҳишгар аз «Китоби ахлоқи файласуфон» дар бораи мулоқоти вазири Оли Бӯйя бо ӯ шаҳодат медиҳад. Вазир Исмоил ибни Аҳмад кайҳо мехост, ки бо файласуфи бузург мулоқот дошта бошад, ҳатто ба касе, ки ӯро бо ҳамроҳи худ меорад, мукофотпулӣ низ ваъда кардааст. Боре Форобӣ бо либоси туркӣ ба хонаи вазир омадаст, ки ҳозирон аз болои ӯ хандиданд ва ҳамзамон посбони дарвозаро, ки ӯро иҷозати вуруд додаст, сарзаниш карданд. Пас аз муддате, вай барбат навохт ва қасдан тарзе навохт, ки аҳли маҷлисро хоб бурд; сипас вай дар барбат чунин навишта рафтааст: «Абунасри Форобӣ омад, шумо ӯро масхара кардед; баъд рафт; ӯ шуморо ба хоб мубтало кард ва нопадид шуд». Вазир то охири умр ин ҳодисаро фаромӯш накардааст». Ин шавқи мусиқии ӯ яке аз сабабҳои баҳсҳои шадид дар ҳадди аққал аз асри XIII идома ёфта истодааст. Форобӣ тоҷик буд ё турк? Ибни Ҳоллиқон (с. 1211- 1282), 200 сол пас аз марги ӯ навиштааст, ки ал-Форобӣ турк аст.
Тибқи гуфтаи коршиноси муосир: «дар набудани ҳеҷ як санади муътамади дастгиркунандаи ин тезиси туркӣ», бояд қайд кард, ки асбоби мусиқӣ, ки Форобӣ менавохт ва низоми ҷӯркунии онро бо ҷузъиёташ тасвир карда буд, маълум найи эронӣ буда, барои Осиёи Марказӣ ва Эрон худӣ буд ва намуна барои асбобҳои тории мусиқӣ аз Гибралтар то Чин шуда буд. Олими барҷастаи Юнон ва Араб-Дмитрий Гутас зикр кардааст, ки дар асарҳои дигари Форобӣ як қатор калимаҳои суғдӣ истифода шудаанд, аммо ҳеҷ як аз вожаҳои забонҳои туркӣ мансуббуда дида намешаванд.

Барномасозӣ
Ахбор
Олами Афсонаҳо