Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

идома дод. Мувофиқи маълумоти муаррихон, ӯ асареро оид ба математика, ки барои тоҷирон ва ходимони давлатӣ хеле муфид буд, омода кардааст. Дар он маслиҳатҳои мушаххас оид ба ҳисоб кардани андозҳои замин ва сармоягузории молиявӣ мавҷуд буданд. Инчунин дар байни асарҳои ӯ китоби геометрия барои косибон ва дигаре оид ба математикаи амалӣ низ мавҷуданд.
Азбаски низоми ҳисобкунии Ҳиндустон ҳанӯз қабул карда нашуда буд, Бузҷонӣ тавсияҳои худро бо суханҳо ё ба шакле тасвир кард, ки истифодаи танҳо хаткашак ва қутбнамо(компас) басанда буд. Усули таҳияи ҷадвалҳои синусӣ ва тангенс ба ӯ имкон дод, ки ба натиҷаҳои дақиқи даҳии дарачаи ҳаштум рост ояд, ки дар муқоиса се аломате, ки Птолемей дошт, дақиқтар буд.
Бо истифодаи теоремаи синусҳо нисбати секунҷаҳои фазоӣ Бузҷонӣ барои эҷоди усулҳои нави киштиронӣ дар баҳри бепаҳно роҳ кушод.
Дар Хоразм шогирди боистеъдоди Бузҷонӣ, мунаҷҷим, риёзидон, коршиноси тригонометрия Абунаср Мансур ибни Ироқ (960-1036), вориси хонаводаи ҳукмрони Хоразмшоҳиён ба воя расидааст. Вай ба ҳалли мушкилоти печидаи астрономияи курашакл машғул шуда, асари «Сферикӣ»-и Менелаи Искандарияро (70-140) омӯхта, сипас ба ҳисобҳои тригонометрии Птолемей бо хордаҳо гузашт ва дар ин раванд функсияҳои тригонометриро ба онҳое, ки имрӯз барои мо маълуманд, наздик кард.
Инчунин илми тиб рушди минбаъдаи худро ба даст овард.
Агар мо медонистем, ки роҳбари яке аз аввалин беморхонаҳое, ки онро Бармакиёни хирадманд дар пойтахти хилофат Бағдод сохтанд, намояндаи тибби Ҳинд буд, пас ба зудӣ мо шоҳиди он мешавем, ки илмҳои тиббӣ дар заминаи маҳаллӣ (тоҷикӣ)

пешина
аз 335
навбатӣ