ва дуюмаш, мустақиман дар доираҳои илмӣ ва китобхонаи худи маркази («қалби») давлат тарбия гирифтаанд, дида мебароем.
Бузургтари онҳо, Абурайхон Берунӣ соли 973 дар наздикии шаҳри Хоразм таваллуд шудааст, ки дар синни бистсолагӣ аллакай мушоҳидаҳои астрономиро анҷом додааст. Аммо, ҷанги шаҳрвандӣ дар ватанаш ӯро маҷбур кард, ки Хоразмро тарк кунад ва тахминан соли 995 ба шаҳри Рай (наздикии Теҳрони муосири Эрон) омад ва пас аз ду сол ба дарбори ҳокими сулолаи Зиёриён Қобуси Вашмгир даъват карда шуд. Вай дар ин ҷо аввалин асари ҷиддии худ «Солнома (хронология)-и халқҳои қадим»-ро омода карда, ба соҳибэҳсонаш Қобус бахшидааст. Ин аввалин кӯшиши тавсифи тамоми тақвимҳо ва солномаҳои маълум аз замонҳои қадим буд. Соли 1010 ба ӯ муяссар шуд, ки ба дарбори Абулаббоси Маъмун, писари волии пешини Сомониён, ки пас аз суқути Сомониён давлати худро таъсис дод, баргардад. Қабл аз забти мудҳиши Хоразм дар 3 июли соли 1017 аз ҷониби Маҳмуди Ғазнавӣ, яке аз асосгузорони давлати Ғазнавиён дар заминҳои пешинаи соҳили чапи Сомониён, вай хидмати давлатӣ ва кори пурсамари илмии худро дар ин ҷо идома дод. Баъди таслими Хоразм ба қудрати Султон Маҳмуд, вай бо баъзе олимони дигар бо хоҳиши ҳокими нав ба Ғазна кӯчид.
Абурайҳон Берунӣ лашкари Маҳмуд Ғазнавиро ба Ҳиндустон ҳамроҳӣ намуда, дар он ҷо ба фарҳанг ва забони ҳиндӣ (санскрит) таваҷҷуҳи зиёд зоҳир намуд. Нуқтаи олии омӯзишаш дар ин нимҷазира асари машҳураш «Ҳиндустон» буд, ки бо тавсифи пурраи дини ҳинд, фолклор, фалсафа, мифология то замони мо боқӣ мондаст. Вай ғайр аз лаҳҷаи хоразмии забони тоҷикӣ, донандаи забонҳои арабӣ, эронӣ, суриягӣ, юнонӣ ва ҳиндӣ