Ҷаҳони Тоҷикон

чунин табиати муносибатҳои шадид байни ҳукумати нав ва рӯҳониёни анъанавӣ, ки ба ҳокимони ҳаммиллати худ хиёнат карданд, сабабҳои зерин дошт:
-аввалан, бо даъват кардани ҳокимони нав ба тахти Бухоро (Вароруд) бодиянишинҳои итоаткор ва ба таври осоишта ба онҳо супурдани қудрати олӣ, рӯҳониёни Бухоро мехостанд ба ҳайси мураббиёни («пирони») динии онҳо амал кунанд ва онҳоро ба «роҳи ҳақ» равона созанд. Ба ибораи дигар, онҳо мехостанд, ки бо иштироки фаъолона дар тақсимоти «неъмати»-и қудрат як пораи «калони серравғантар»-ро насиба намоянд. Вале Қарахониён қудрати олиро аз пойтахтҳои қадимӣ ба Бухоро ва Самарқанд интиқол надода, ба онҳо фаҳмонданд, ки онҳо қудрати олиро бо онҳо тақсим карданӣ нестанд ва бо ин онҳоро ҳамчун хоинони эҳтимолии ватан ва сулолаи худ дар назди “аробаи шикастаашон” бенасиб монданд;
-дуввум, исломро ҳақиқатан пазируфта, Қарахониён, ки бодиянишинҳои маъмулии гузашта ва ҳозира буданд, наметавонистанд аз мероси худ комилан даст кашанд. Истифодаи хӯрок ва нӯшокиҳои «ғайриқонунӣ» (ё ҳаром), иштироки ошкорои занони онҳо дар корҳои давлатӣ, муносибати қабилавию авлодӣ, на инфиродӣ ба сохтори ҳокимияти давлат ва дигарон бештар ин рӯҳониёни суннатиро, ки бо арзишҳои дигар тарбия ёфтаанд, хиҷил карда, норозигиҳоро ба миён меовард; Дар ин миён, дар давоми чил соли аввали даргириҳои дохилӣ, бо ҳам шомил шудани ҳам султонҳои Ғазнавиён ва ҳам пешвоёни Салҷуқиён ба ин даргириҳо, ки дар натиҷаи он амирони варорӯдии (Бухоро ва Самарқанд) Қарахониён аз сарварони ҳафтрӯдӣ ва тарим истиқлоли худро ба даст оварданд, дар ин таҳаввулотҳо нақши руҳониёни маҳал ночиз буд.

Барномасозӣ
Ахбор
Олами Афсонаҳо