Салҷуқиён ба хубӣ дарк мекард. Ин рисолатро вазири бузург ба фиристодаи султон Маликшоҳ, ки фавран омадани ӯро дархост намудааст, ба таври комил тавсиф кардаст: «устувории он кулоҳи нугтези (тоҷи ӯ) бо ин сиёҳдон алоқаманд аст ва ҳамбастагии онҳо (тоҷ ва сиёҳдон) устувории дилхоҳ буда, сабаби тамоми некӯаҳволӣ ва меҳнати ҳалол мебошад ва вақте ман ин сиёҳдонро мепӯшам, он вақт он (тоҷи султон.-М.А.) низ нопадид хоҳад шуд».
Ба Низомулмулк бо ҳайати бузурги мансабдорони мулкии худ муяссар шуд, ки на танҳо анъанаи Сомониёнро оид ба ҳукумати устувори як давлати мутамарказ барқарор кунад, балки навовариҳои ҳокимони турк (аввал Қарахониён ва сипас Салҷуқиён)-ро оид ба иқтаро низ бомуваффақият ҷорӣ намояд.
Тибқи маълумоти муҳаққиқон, ин таҷриба дар замони султони аввали Салҷуқӣ Туғралбек (с. 1040-1063) ҷорӣ карда шудааст, ки тамоми минтақаҳоро ба ҷанговарон ва ҳокимони зердасти худ ба иқта тақсим карда буд. Қарахониён, ки аввалин шуда ин амалияро (икта)-ро дар Варорӯд ҷорӣ карданд, пас аз он аз ин тамоюли марказгурез азоб кашиданд, зеро он омили парокандагӣ ва муноқишаи дохилӣ байни заминдорони калон ва пешвоёни қабилаҳои гуногун гардид. Салҷуқиён, сарфи назар аз табиати давлати мутамарказ, тавонистанд ба шарофати сиёсати оқилонаи Низомулмулк тамоюли марказгурезро пешгирӣ кунанд. Тавре ки таҷрибаи Қарахониён нишон дода шуд, мутавозӣ бо афзоиши қудрати иқтисодии иқтадорҳои калон, тамоюлҳои ҷудоихоҳии онҳо дар баробари он шиддат ёфтанд. Аз ин рӯ, вазири бузурги салҷуқиён ба иқтадор (соҳиби он) на дар ҳудуди як вилоят, балки дар қисматҳои гуногуни давлати азим (аз Балх то минтақаҳои Осиёи Хурд) ба таври пароканда замин ҷудо намуд. Ин ислоҳот, ки қисман муносибатҳои ҷудоихоҳиро убур мекард, ба нигоҳ доштани