давлат буд, ки мавқеи нисбатан озоди занонро дар ҷамъияти оғуз (умуман дар туркон) нишон медиҳад. Ин калимаи «хотун» пайдоиши суғдӣ дошта («хонбону», «бону»), ки дар байни туркҳо ва муғулҳо васеъ паҳн шудааст навоварии салҷуқиён дар идораи давлатии он замон буд.
Ин вазири донишманд ба орзуи худ, ки дар асари машҳури худ «Сиёсатнома» тасвир ёфтааст, интихоби 1000 ҷавони туркман ба сабаби «хидматҳояшон дар бунёди давлат» ва аз онҳо омода кардани мансабдорони расмиятчигии мулкӣ (рисолати тоҷикон), нарасидааст.
Ба гуфтаи академик В. В. Бартолд, султон ин масъаларо бо назардошти худ ҳал намуд, чунки «бори вазнини» туркманҳоро барои аҳолии кишоварзӣ ва шаҳрии Эрон ва барои давлат ба инобат гирифта, онҳоро ба минтақаҳои ҳаммарз бо Рум ва Гурҷистон барои ҷанги бо кофирон фиристод. Ин вазъ боиси афзоиши шумораи аҳолии туркҳои Анатолия гардид, ки он то имрӯз ҳамчун суръатбахши ҳалли бисёр равандҳои ҳарбӣ-сиёсӣ баромад мекунад.
Ба ибораи дигар, қабилаҳои салҷуқӣ давлати пурқудратро таъсис дода, рисолати худро дар мубориза бар зидди ғайридинҳо (кофирон), ки дар Варорӯд (дар назди Сомониён) ба муқобили бодиянишинони ғайридини Дашти Бузург оғоз ёфта буд, идома доданд. Дар Осиёи Хурд бошад, муборизаи онҳо барои дину имон хусусияти воқеан ҷаҳониро кашф кард. Ба гуфтаи коршиносон, туркманҳо-оғузҳо натанҳо дар набардҳои Осиёи Хурд ширкат меварзиданд, балки дар тамоми забткориҳои Салҷуқиён ва ворисони онҳо иштирок мекарданд:
дар лашкаркаши мисрии отабеки Сурия Нураддини Маҳмуд (с.1164); дар юришҳои ҳарбии африқоии душмани маъруфи салибиён, ҳокими Сурия ва Миср Салоҳиддини Аюбӣ; баъзе аз пешвоён (амирон) бо