Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

ихтиёриҳои ҳарбии қабилавии худ ҳатто ба амири Алмоҳадӣ Абуюсуф Яқуб (с. 1184-1199), ки ҳокими Африқои шимолӣ ва ҷануби Испания буданд, ба хизмати ҳарбӣ ворид шуданд; яке аз амирони туркман (Шаъбон) барои хизматҳои ҳарбӣ дар Испания бо як замини калон мукофотонида шудааст, ки ин аз мавқеи баланд доштани онҳо дар ин давлат (Алмоҳадҳо) шаҳодат медиҳад.
Аммо, машҳуртарин набарди Салҷуқиён 25 августи соли 1071, вақте ки султон Алп-Арслон дар назди Мансикерти Анатолияи шарқӣ лашкари Румро шикаст дод, ба вуқӯъ пайваст. Сарфи назар аз он, ки бо императори асири Рум Романи IV дар бораи нигоҳ доштани ҳолати ба вуҷудомада (статус-кво) созишнома баста шуда буд, пирӯзии нерӯҳои турк ва мусулмонон дар назди Мансикерт баъдтар боиси бедоршавии диниву мазҳабӣ дар саросари Аврупо гашт, ки дар ташкили як силсила юришҳои салиби ба Шарқ ифода ёфтааст.
Бидуни дахл ба ҷанбаи сирф ҳарбии юришҳои салибӣ, мехоҳем таъкид намоем, ки «муборизони имон»-и туркман, ки сафари ибтидоии худро аз соҳили дарёи бузурги Сир дар давраи пуршарафи Сомониён оғоз намуда, ба боварии амиқ ба рисолати худ дар бораи ҳифз ва паҳн кардани ислом, онро ба соҳили баҳри Миёназамин интиқол дода, Аврупои «хуфта»-ро низ ба ларза оварданд. Дар муқовимати шадид бо як рақиби динӣ (ислом), Аврупои масеҳӣ бо ғояҳо ва арзишҳои «эҳёи мусулмонон», аз ҷумла мероси бузурги Юнони қадим, ки бо муносибати бетафовутии онҳо аз ҷониби мусулмонон эҳё ва рушд ёфта буд, шинос шуданд ва онро ба кор гирифта, пеш рафтанд.
Осиёи исломӣ бо радди мулоҳизакорӣ (ратсионализм) ва танқиди шадиди парвози баланди тафаккури фарзандони худ (Ғаззолӣ ва сӯфиён), ки аксарияти онҳоро халқҳои Осиёи Марказӣ (пеш аз ҳама тоҷикон) ташкил медоданд, бештар ва бештар ба бидъат (схоластика) ва худинкоркунӣ машғул шуд.

пешина
аз 335
навбатӣ