Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

мероси Ғазнавиёнро ба даст оварда, дар ниҳоят ба яке аз қудратҳои бузург дар канораҳои ҷануби-шарқии ҷаҳони ислом мубаддал гаштанд. Малик лашкари худро аз Фирӯзкӯҳ ба Заминдавор оварда, сарфи назар аз шумораи зиёди филҳои ҷангии (қувваи зарбаи Ғазнавиён, ки дар замони худ дар шимол то Хоразм расида буд) Баҳромшоҳ, артиши ӯро дар се ҷанг шикаст дода, то ба Ғазна таъқиб мекунад. Пойтахти Ғазнавиён ба коми оташи ҳафтрӯзаи даҳшатнок, ғорат ва харобкорӣ дода мешавад, ки малик Алоуддин тахаллуси «Ҷаҳонсӯз»-ро мегирад.
Сиёсати тавсеъталабонаи Алоуддин Ҳусайн, ки акнун худро султон эълон кардааст, ба шомил шудани Ғӯриён ба мубориза барои мероси ду салтанат (Ғазнавиён ва Салҷукиён) мусоидат кард. Дар ниҳоят, ӯ тавонист аз холигии қудрат дар ҷаҳони шарқи ислом, ки дар натиҷаи суқути Ғазнавиён ва шикасти қудрати салҷуқиён дар Хуросон дар натиҷаи ба асорат афтидани султон Санҷар (с.1153) ба миён омадааст, дуруст истифода кунад.
Васеъ шудани қаламравҳои таҳти назорати ин хонаводаи ҳоким ба тақсимоти сиёсии қабилаи ҳукмрон дар байни шохаҳои гуногуни он мусоидат намуд. Аз ин рӯ, авлодии бузурги он хонавода, аз ин пас минтақаи марказии Ғӯрро бо пойтахташ Фирӯзкӯҳ дар болои Ҳарирӯд ва ноҳияҳои атрофи онро идора мекард. Баҳромшоҳи Ғазнавӣ, ки ба мулки Ҳиндустон фирор кард, пас аз рафтани лашкари Ғӯриён, ба Ғазна баргашт, аммо ба зудӣ, яъне дар соли 1152 вафот кард. Писари ӯ Хусравшоҳ, бинобар фишори Ғӯриён, маҷбур шуд, ки ба Лоҳури Панҷоб равад ва дар он ҷо соли 1160 даргузашт. Охирин султони Ғазнавиён Хусрав Малик, ба мисли падари худ, танҳо ҳокими Панҷоб буд. Ишғоли понздаҳсолаи Ғазна аз ҷониби гурӯҳе аз қабилаҳои оғузҳои Хуросон пас аз марги султон Алоуддини

пешина
аз 335
навбатӣ