Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

пурқудрат пароканда шуд ва роҳ ба дохили Ҳиндустон кушода шуд.
Аксари лашкаркашиҳои султон Маҳмуд ба Ҳиндустон бар зидди ҳокимони Раҷпутҳои ҳиндутабор равона шуда буданд. Ду кӯшиши вуруд ба Кашмир вуҷуд дошт (солҳои 1015 ва 1021), аммо дар ҳар ду кӯшиш, султон дар қалъаи Лоҳкот ба таъхир андохт ва монеаҳои кӯҳӣ барои юриши ҳарбии артиши калон душвор буданашро исбот кард. Аз ин рӯ, диққати асосии Ғазнавиён тавассути Панҷоб ба ҳавзаи ду дарё Ганг ва Ҷамуна равона карда шуд. Дар ин ҷо шаҳрҳои Ҳиндустон бо маъбадҳои бой, ба монанди маъбади Чарусами дар Танесар ва маъбад дар Матхура, макони таваллуди қаҳрамони ҳиндуҳо Кришна, ҷойгир буданд.
Аммо, пас аз шикасти сахти Ғазнавиён дар ҷанги Дандонакон (1040) давлати Ғазнавиён ба таназзул рӯ оварданд гирифт, вале онҳо маркази давлати худро дар ҷануби Ҳиндукуш ва Панҷоб дар дасти худ устувор нигоҳ доштанд. Лоҳур, ки бори аввал таърихан дар «Ҳудуд-ул-олам» тавсиф шудааст, ҳамчун «шаҳре, ки бисёр ноҳияҳо дорад. Ҳукумати ӯ (султон) аз номи пешвои (мири) Мултон амалӣ карда мешавад. Он бозорҳо ва маъбадҳо барои бутпарастонро доро буд. Ҳама сокинон бутпарастанд ва мусулмонон нестанд», пас аз забткориҳои султон Маҳмуд, он дувумин шаҳри муҳим дар давлати Ғазнавиён ва маркази тамоми вилояти Панҷоб гардид.
Агар Ғазнавиён дар Панҷоб барои ҳамлаҳои ғоратгарона ба ҳудуди Ҳиндустон ҷойгир шуда бошанд, баъд Ғӯриён тадриҷан давлати худро то ҳавзаи Ҷамуна-Ганга тавсеа дода, ҳамзамон суннатҳои Сомониёнро дар он ҷо паҳн карданд.

пешина
аз 335
навбатӣ