Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

14.Панҷоб – «Ҳапта Хенду» (авастоӣ –“Yōi Hapta Həṇdu») – «Ҳафт дарё», «Sapta Sindhava” -и ведӣ; 15.Сарчашмаҳои баландкӯҳи Ҳиндустон (Ҳинди Боло, Куҳистон, Хунза, Вахон, Читрол) – «(Кишвар) дар сарчашмаҳои (дарё) Рангха (авастоӣ –“Upa Aodaēšu Raŋhaiiå»); Маълум аст, ки аввалин минтақаи Авасто «Ариана Вайҷа»
ҳамчун «хонаи аҷдоди афсонавии ориёиҳо» буд, ки тадриҷан аз соҳили чапи Амударё дар асри Х ба Эрони муосир бо минтақаи марказиаш Форс кӯчид. Ба андешаи мо, аз ин рӯйхат се минтақаи охирин (Бунер, Панҷоб ва болооби Ҳиндустон) ҳанӯз ба ҳайати давлати Сомониён шомил набуданд ва ба зудӣ мавриди ҳуҷуми вориси он, давлати Ғазнавиён гардиданд ва ҷойи онҳоро минтақаҳои нави ҳамсарҳади зерин ишғол карданд:
1.Хоразм, ки дар рӯйхатти дигари адабиёти авестоӣ («Меҳряшт») бо номи «Хваиризм» (авастои- «Xvâirizəm») ёд шудааст, низ пас аз пирӯзии Исмоили Сомонӣ бар Амр ибни Лайс (900) ба ҳайати давлат дохил шуд; 2.Фарғона, ки пас аз истилои Қутайба ибни Муслим ба шарқи исломӣ дохил шуд, ба яке аз музофотҳои аввалини ҳукмронии Сомониён табдил ёфт; 3.Исфиҷоб (ҳозира вилояти Чимкенти Қазоқистон), ки тавассути он масири шимолии Шоҳроҳи Абрешим, ки яке аз аввалин минтақаҳои навтаъсиси давлат буд, мегузашт; 4.Табаристон, зодгоҳи Муҳаммад ат-Табарӣ, минтақаи ғарбтарини давлат гардид, халифа иҷозатномаро барои салтанат пас аз пирӯзӣ бар Амри Саффорӣ ба Исмоили Сомонӣ супурд;

пешина
аз 335
навбатӣ