Зеҳн
Ҷаҳони Тоҷикон

Агенти Зеҳнӣ · 2 ноябри 2026 · 335 саҳифа

Таърих
Аз аввал хондан

Манъи ғуломдорӣ ва тиҷорати ғуломон дар замони нав (солҳои 60-уми асри XIX) дар аморати Бухоро бо дархости мақомоти Русия, ки ҳамчун амлокдори (сюзерен) он амал мекарданд, низ ба мантиқ ва қонуниятҳои муносибатҳои форматсионӣ мувофиқат намекунад.
Инчунин, мавҷуд набудани амалияи васеи ғуломдорӣ дар ҷомеаҳои бодиянишин, ки ба Варорӯд пайваста фишор меовард, моро дар бораи интихоби роҳи алтернативии рушди ҷомеаҳои шарқӣ сафарбар менамояд.
Хусусияти дуюми равиши тамаддунии мо аз он иборат аст, ки дар шароити патернализми шарқӣ, ки ҳамаи бисту ҳафт давлати ташаккулёфтаи марказонидашудаи тоҷикон ва гузаштагони пуршарафи онҳоро дар бар мегирифт, мавқеи ҳукмронии қудрати олӣ ҷойи махсусро дорост. Ҳукумати олӣ соҳаҳои асосии ҳаёти одамонро ба андозае муайян намуда, онро назорат менамояд. Дар ин шароит ҳамаи динҳо, аз ҷумла, масеҳият (несторианӣ), мавқеъ ва дурнамои худро аз вазъи муносибатҳо бо қудрати олӣ муайян месозад.
Барои тавсифи дақиқтари минтақаҳои паҳншавии ниёгони халқи тоҷик, мо истилоҳҳоро бо забони тоҷикӣ истифода кардем, ки аз қаъри қарнҳо дар он ҷо мезистанд ва луғати халқҳои хориҷиро ба асос нагирифтем. Ин одилонатар аст, зеро ин истилоҳҳо маънои пурратарро доро буда, мафҳуми ҷуғрофиро пурратар ифода мекунанд:
Турон – як минтақаи паҳновари Авруосиё мебошад, ки дар шарқ то биёбонҳои Муғулистон, дар ғарб то дарёи Урал, дар шимол аз даштҳои Қазоқистон ва кӯҳҳои Олтой иборат буда, дар ҷануб аз кӯҳҳои Кунлуни Чини имрӯза, Помир, дарёи Амударё ва Копетдог ба соҳили шарқии баҳри Каспий мебарояд. Бояд тазаккур дод, ки дар ғарби баҳри Хоразм (ҳоло Арал) дар давраи қадим Сарматия ҷойгир буд, сарзамини яке аз се писари шоҳаншоҳи Пешдодиён Фаридун (Салм, бародари Тур ва Эраҷ) ҳисобида мешуд. Дар он

пешина
аз 335
навбатӣ