— Чӣ гуна шакку шубҳа? – ҳайрон пурсон шуд Псаммон, ки медонист Искандар бар чӣ истинод кунад.
— Гўё саг зода ўро, на инсон.
Псаммони файласуф сахт хандид.
— Чаро хандӣ? – шоҳи тундхў тез гашта пурсид.
— Зеро ёвагўён бофтаанд, ки Куруш сагзод аст. Дурўғи сирф, раббулнавъ. Ўро саг назода; аз рўйи ривоятҳо ва бофтаҳо шир дода.
— Фарқ чист? Шир эътибор.
— Агар шир эътибор аст, гов низ шир дорад; мо ҳама шири гов хўрдаем. Вале касе моро говзод нагуфта.
Искандар оне хомўш монд; файласуфро посух нагуфт, балки аз далериву доноии ў андешид, ки чаро бим накунад аз шоҳи овозадор.
— Ва боз? – беихтиёр пурсид Искандар, ки аз рўзгори Куруш зиёдтар донистан мехост; ковокиҳои пайғамбариашро дарёфтанӣ буд.
— Аз хусуси Зулқарнайн қиссаву ривоятҳо зиёданд… ва ҳар кӣ бузургу оламгир гардад, дар борааш бибофанд. Чунон ки гуфта будам; падари Куруш порсӣ ва модараш модӣ. Подшоҳи Модай Аждаҳок ном дошт. Шоҳ шабе хоб дид, ки аз шиками духтараш Мондона моке рўйид ва саросари Осиёро фаро гирифт. Муъаббирон таъбир карданд: «Хатаре дар пеш аст мулкро!» Шоҳ духтари худро, ки андар Порс буд, фаро бихонд. Духтар чун обистан буд, муддате пас писаре овард. Шоҳ Аждаҳок тифлро ба яке аз наздикон, ки Ҳорпок ном дошт, супурд, то нобуд кунад. Ҳорпок чунон накард ва кўдакро ба яке аз шубонони шоҳ мавсум ба Меҳрдод бахшид. Шубонро, ки он рўзҳо навзодаш мурда буд, кўдакро пазируфту назди зан бурд, то парасторӣ ва бузург кунад. Зан ончунон кард. Мақому кори тифл боло гирифт. Он тифл Куруш буд…»
— Қиссаи сагзодиаш дигар бувад, файласуф! – таҳкобӣ кард боз Искандар.
— На! Сагзод на! Ривоятест дигар: гўё навзодро саги шубон шир дода бошад, на зани ў. Чунон ки Симурғ Золи Заро.
— Ай ҳаким! Чаро сагзодии ўро пинҳон дорӣ?
— Чаро пинҳон дорам? Ў маро кӣ бошад? Бофтаву ривоят як чиз бувад, ҳақиқат чизи дигар. Ў, ки самовӣ набуд, заминӣ буд ва дувист сол ҷилавтар аз Искандар даргузашта. Чун шукўҳу шўҳраташ боло гирифт ва фарри шоҳиаш яздонӣ буд, ривояту қиссаҳои зиёде бофтанд. Вагарна як фарди заминии адолатпеша, додору додхоҳу додвар, яктопарасту худотарсе буд.
— Зиёд сутудӣ, ҳаким.
— На, шоҳ. Ҳанўз дар ситоиши Зулқарнайн чизе нагуфтаам; бархе аз сифатҳояшро гуфтам.
— Хуб сарфаҳм нарафтам сифатҳояшро; чӣ гуна?