Пиндошт ҳамин замон лаб ва чашми ў рагкаш каҷ хоҳад шуд. Аммо Искандар якбора наъра кашид:
«Ҳукми қатл ба ў ва бародарони ў!»
Коллисфен қасдан чизе нанавишт, балки сар андохт ва чашм дўхт ба замин.
«Навбат киро?» аз дил гузаронд ва гўшаи чашм андохт шоҳро, ки даст тори сар мушт карда буд. Таърихнигор намеёрист бархезад ё чизе бигўяд. Ва чунон ки шамшер бар душман мезада бошанд, якбора даст бар ҳаво ронд.
«Нагузорам!.. Нагузорам, ки касе хиёнат кунад!.. Нагузорам, ки касе Мақдуниёро хароб гардонад!.. Ай Коллисфен! Медонӣ инро!? Нагузорам! Нагузорам!.. Ман туро... Ман туро ба ҷойи Аристотолиси бузург овардам ба ин ҷо! Вале ту чӣ корҳо мекунӣ?!
(Коллисфен посух надод, балки хомўшу ҳайрон менигарист сўйи шоҳ, то чӣ ояд аз ў, ҳамзамон аз фикр мегузаронд, ки навбаташ низ расида ва шоҳ ўро низ ҳаммаслаку ҳамфикри мунофиқон медонад).
Ман туро овардам, ки пирўзиҳои мақдуниёнро нависӣ, ту юнониёнро ситоиш мекунӣ... Ман туро ҳамроҳ овардам, ки «Таърихи ҷаҳонгирӣ» нависӣ, ту афсона гирд меоварӣ! (Коллисфен таҳдиду хавферо пай бурд ва нимрўя гашт ҷониби шоҳ.) Худоёни юнонӣ чун офариданду тарбият карданд инсонро, ки кас бовар надорад касеро, сар нафарорад дигареро, написанданд ҳамдигарро... Гўйӣ ҷуз макру найрангу фиреб чизе наомўхтаанд аз якдигар...»
— Одамро худоён барои қасду ҷон ситонидани якдигар офаридаанд...
Искандар сахт ба рўйи таърихнигор нигарист ва надонист чӣ бигўяд. Пеш омад. Андаке сар хам кард ва фармуд:
— Ҷанги Порсро дар назар дорӣ?
— На! Хунхориҳои инсониятро дар назар дорам. Пеш аз мо буданд чунонон, баъди мо низ рўянд чунинон. Таърихнигорӣ барои он аст, ки пасовандон низ доданд чиҳо шуда андар рўзгорӣ сипарӣ.
— Агар Искандар набуд ва туро ҳамроҳ наоварда буд, чӣ навишта будӣ таърихро?
— Ободонии Юнонро, рўзгори файласуфони бузургро, осоиширо ва ҳар чизи хубро...
— Ва таърих шуда буд?
— Шояд таърихи хунин набуд, аммо таърихи маърифат, фарҳанг ва тамаддун хоҳад буд.
— Ту низ аз қабили онҳойӣ, Коллисфен...
—...
Коллисфен посух надод. Ба худ печид ва андешид, ки замони ў низ расида. Зеро касе чун таърихнигор ба гуфтору рафтори шоҳ эътибори махсус надода. Искандар боре аз ройи хеш нагашта ва гуфтааш ё ҳукму фармонаш иҷро нашуда намонда.