ОЗОДИИ ҒУЛОМ ВА БАНДАГИИ АБУЗАР
Ривоят мекунанд, ки рӯзе халифаи сеюм, ҳазрати Усмон ибни Аффон (разияллоҳу анҳу), яке аз ғуломони худро бо кисаи пул ба назди Абузари Ғаффорӣ (разияллоҳу анҳу) фиристод.
Ҳангоми фиристодани ӯ гуфт:
— Агар тавонӣ Абузарро розӣ кунӣ, ки ин пулро аз ту қабул кунад, туро озод хоҳам кард.
Ғулом аз шунидани ин сухан бисёр шод шуд, зеро озодӣ орзуи деринаи ӯ буд. Кисаи пулро гирифта, бо умеди раҳоӣ аз бандагӣ ба назди Абузар рафт.
Чун ба ҳузури ӯ расид, кисаеро, ки пур аз пул буд, пеш гузошт ва хоҳиш кард, ки онро қабул кунад.
Аммо Абузар аз гирифтани пул худдорӣ намуд.
Ғулом борҳо илтимос кард, вале ҳар қадар исрор менамуд, Абузар ҳамон қадар аз қабули он сар мепечид.
Ниҳоят, ғулом бо умеди он ки суханаш ба дили Абузар таъсир мекунад, гуфт:
— Эй Абузар! Туро ба Худо савганд медиҳам, ки ин пулро қабул кун! Магар намедонӣ, ки озодии ман ба қабули ту вобаста аст? Агар ту ин кисаеро, ки овардаам, бигирӣ, ман аз ғуломӣ раҳо мешавам ва озод мегардам!
Абузар сухани ӯро шунид ва бо посухе кӯтоҳ, вале пурмаъно гуфт:
— Оре, медонам, ки озодии ту дар қабули ин пул аст, аммо бандагии ман низ дар қабули он аст!
Ӯ намехост бо пазируфтани он пул худро вобастаи молу сарват ва миннати дигарон созад.
Панди ҳикоят
Чӣ посухи кӯтоҳ ва чӣ маънои амиқе!
Ғулом мехост бо қабули он пул аз бандагӣ раҳо шавад, аммо Абузар метарсид, ки бо қабули ҳамон пул озодагии маънавии худро аз даст диҳад.
Яке озодии ҷисмониро меҷуст, дигаре мехост озодии рӯҳу виҷдони худро нигоҳ дорад.
Ин ҳикоят ба мо меомӯзад, ки на ҳар касе, ки ғулом нест, воқеан озод аст.
Гоҳе инсон зоҳиран озод аст, аммо дар ботин бандаи молу сарват, мансаб, шуҳрат ё хоҳишҳои нафси худ гардидааст.
Баъзеҳо барои ба даст овардани пул аз ҳақиқат чашм мепӯшанд. Баъзеҳо барои расидан ба мансаб иззати нафси худро қурбон мекунанд. Гурӯҳе низ барои нигоҳ доштани неъмате ҷуръати гуфтани сухани ҳақро аз даст медиҳанд.
Мол худ бад нест ва қабул кардани ҳадяи ҳалол низ айб нест. Аммо агар дороӣ инсонро ба вобастагии нодуруст, хорӣ ё даст кашидан аз арзишҳои худ водор созад, он гоҳ ба ҷойи неъмат ба занҷир табдил меёбад.
Абузар дар ин ривоят мехост маҳз аз чунин вобастагӣ дур бошад.
Сарвати ҳақиқӣ танҳо дар бисёрии мол нест, балки дар қаноати дил ва озодагии рӯҳ аст.
Инсон метавонад дороии андаке дошта бошад, вале бо сари баланду виҷдони ором зиндагӣ кунад. Ва метавонад соҳиби сарвати фаровон бошад, аммо аз тарси аз даст додани он ҳамеша дар изтиробу вобастагӣ бимонад.
Пас, дар зиндагӣ танҳо напурс, ки чӣ қадар мол ба даст меорӣ. Гоҳе аз худ бипурс, ки барои ба даст овардани он чӣ чизеро аз даст медиҳӣ.
Панди асосӣ:
Озодии ҳақиқӣ он аст, ки инсон соҳиби мол бошад, на ин ки мол соҳиби инсон гардад.
Ва аз ҳама муҳим:
Чунон зиндагӣ кун, ки дастат соҳиби дунё бошад, аммо дилат бандаи он нагардад.




