Зеҳн

ВАСИЯТИ ИСКАНДАР

31 октябри 2026 · 6 дақиқа хондан

ЗЕ
Зеҳн31 октябри 2026 · 6 дақиқа хондан

Подшоҳе, ки ҷаҳонро гирифт, вале бо дасти холӣ рафт

Ривоят мекунанд, ки Искандари Зулқарнайн кишварҳои зиёдеро фатҳ кард, сарзаминҳои дуру наздикро зери фармони худ даровард ва ба қудрату шуҳрати бузурге расид.

Ӯ бо лашкарони бешумор аз шаҳрҳо ва кишварҳои гуногун гузашт ва подшоҳони зиёдеро мағлуб сохт.

Пас аз он ҳама сафару кишваркушоӣ, рӯзе қасди бозгашт ба ватани худ кард.

Аммо ҳангоме ки ба шаҳри Домғон расид, ногаҳон бемор шуд.

Бемории ӯ рӯз ба рӯз шиддат гирифт, то он ки дарёфт умраш ба поён расидааст ва дигар аз марг гурезе надорад.

Он подшоҳи бузург, ки замоне ҳазорон сарбоз аз фармонаш итоат мекарданд ва кишварҳои зиёде зери ҳукмронии ӯ буданд, акнун дар баробари марг нотавон монда буд.

На лашкари бузург метавонист ӯро наҷот диҳад, на ганҷинаҳои пур аз тиллову нуқра ва на қудрату шуҳрати подшоҳӣ.

Чун яқин кард, ки лаҳзаҳои охири зиндагияш фаро расидаанд, наздикони худро ба ҳузур хонд ва васият кард:

— Чун аз дунё рафтам, ҷасади маро дар тобуте бигузоред. Дар ду тарафи тобут сӯрохҳое созед ва дастҳои маро аз он сӯрохҳо берун кунед, ба тавре ки ҳар ду кафи дастам боз бошанд.

Сипас гуфт:

— Маро бо ҳамин ҳол аз миёни мардум бигузаронед, то ҳама бубинанд, ки Искандар, ки кишварҳои зиёдеро тасхир кард ва соҳиби ин ҳама молу сарвату қудрат буд, акнун аз ин ҷаҳон бо дастони холӣ меравад.

Бигузор мардум бидонанд, ки ман дар зиндагӣ чӣ қадар сарзаминҳоро ба даст овардам, аммо ҳангоми марг ҳатто заррае аз он ҳама сарватро бо худ бурда наметавонам.

Он гоҳ ин сухани пурмаъноро ба забон овард:

«Заҳабно ва таракно» — рафтем ва ҳама чизро боқӣ гузоштем.

Ҳамин тавр, подшоҳе, ки барои ба даст овардани кишварҳо умри худро сарф карда буд, дар лаҳзаҳои охир мехост ба мардум нишон диҳад, ки инсон ҳар қадар соҳиби молу қудрат гардад, оқибат аз ин ҷаҳон бо дасти холӣ меравад.

Панди ҳикоят

Чӣ васияти кӯтоҳ, вале чӣ қадар маънои бузурге!

Искандар сарзаминҳои зиёдеро фатҳ кард, аммо натавонист маргро мағлуб созад.

Ӯ бар подшоҳони бисёре пирӯз шуд, аммо натавонист бар қонуни гузарандагии умр пирӯз гардад.

Ҳазорон нафар аз фармони ӯ итоат мекарданд, аммо вақте марг фаро расид, дигар ҳеҷ кас қудрати боздоштани онро надошт.

Ӯ кишварҳои зиёдеро ба даст овард, вале натавонист ҳатто як каф хокро бо худ бибарад.

Ин ҳикоят ба мо яке аз ҳақиқатҳои бузурги зиндагиро ёдрас мекунад:

Ҳар он чӣ инсон дар ин ҷаҳон ҷамъ мекунад, рӯзе аз ӯ ҷудо мешавад.

1. Сарват мемонад, аммо соҳибаш меравад

Инсон дар зиндагӣ барои ба даст овардани молу сарват заҳмати зиёд мекашад.

Хона месозад, замин мехарад, тиҷорат мекунад, дороӣ ҷамъ меорад ва барои ояндаи худ нақшаҳо мекашад.

Баъзеҳо тамоми умр дар пайи зиёд кардани сарват мешаванд, то ҷое ки аз саломатӣ, оромиш, оила ва корҳои нек ғофил мемонанд.

Аммо рӯзе мерасад, ки ҳамаи он чизҳоро бояд боқӣ гузоранд.

Хона мемонад, вале соҳибаш меравад.

Молу сарват мемонад, вале ҷамъоварандаи он меравад.

Мансаб ба дигаре мегузарад ва қудрат аз даст меравад.

Дунё ба ҳеҷ кас вафои ҷовидона накардааст.

Ин маънои онро надорад, ки молу сарват бад аст. Сарват метавонад василаи некиҳо бошад. Инсон метавонад бо он оилаи худро таъмин кунад, ба ниёзмандон ёрӣ расонад, мактаб бисозад ва корҳои хайр анҷом диҳад.

Аммо набояд фаромӯш кунад, ки молу сарват василаи зиндагист, на мақсади ниҳоии он.

2. Қудрати инсон маҳдуд аст

Искандар дар ин ривоят соҳиби қудрати бузург буд.

Аммо дар охири умр дарёфт, ки қудрати инсон ҳар қадар зиёд бошад ҳам, маҳдуд аст.

Инсон метавонад шаҳрҳо бунёд кунад, кишварҳоро идора намояд ва сарватҳои бузург ба даст оварад.

Аммо наметавонад умри худро то абад дароз кунад.

На подшоҳ аз марг эмин аст ва на гадо.

На сарватманд метавонад онро бо пул боздорад ва на қудратманд бо фармон.

Қуръони Карим мефармояд:

«Ҳар нафсе чашандаи марг аст».

(Сураи Оли Имрон, ояти 185)

Ин ҳақиқат моро ба фурӯтанӣ даъват мекунад.

Зеро вақте медонем, ки умри мо маҳдуд аст, дигар набояд бо молу мансаб ва қудрати худ мағрур шавем.

3. Он чӣ бо худ намебарем, набояд тамоми умрамонро барои он сарф кунем

Ин ҳикоят моро ба андеша водор мекунад:

Агар рӯзе ҳамаи дороии худро боқӣ мегузорем, пас барои чӣ зиндагӣ мекунем?

Оё танҳо барои ҷамъ кардани сарват?

Оё танҳо барои соҳиб шудан ба мансаб?

Ё барои он ки зиндагии пурмаъное дошта бошем ва аз худ осори нек боқӣ гузорем?

Инсон метавонад бо корҳои неки худ дар дили мардум ҷой гирад.

Шояд сарваташ рӯзе тамом шавад, аммо донише, ки ба дигарон омӯхтааст, боқӣ монад.

Шояд хонае, ки сохтааст, рӯзе хароб гардад, аммо фарзандони неку тарбиякардааш барои ӯ дуо кунанд.

Шояд номи ӯ аз рӯйи санги қасрҳо пок шавад, аммо некиҳое, ки ба мардум кардааст, солҳои зиёд дар хотираҳо боқӣ монанд.

Арзиши зиндагӣ танҳо бо он чизе, ки ҷамъ мекунем, муайян намешавад, балки бо он некие низ муайян мешавад, ки аз худ ба ҷой мегузорем.

4. Пеш аз он ки дастҳоят холӣ шаванд, онҳоро ба некӣ боз кун

Дар ин ҳикоят Искандар васият кард, ки дастҳояшро аз тобут берун гузоранд, то мардум бубинанд, ки ӯ бо дастони холӣ меравад.

Ин манзара рамзи бисёр таъсирбахшест.

Дастҳое, ки замоне шамшер доштаанд, акнун холиянд.

Дастҳое, ки фармон додаанд, дигар қудрати фармон додан надоранд.

Дастҳое, ки ганҷинаҳои зиёдеро соҳиб шудаанд, дигар чизеро нигоҳ дошта наметавонанд.

Пас, то вақте дастонамон тавоноянд, бояд аз онҳо барои корҳои нек истифода кунем.

Бо ин дастҳо ба ниёзманде ёрӣ расонем.

Ба фарзандонамон меҳрубонӣ кунем.

Ба падару модарамон хизмат намоем.

Ба касе, ки афтодааст, дасти ёрӣ дароз кунем.

Зеро рӯзе мерасад, ки дастонамон дигар қудрати анҷом додани ҳеҷ кореро нахоҳанд дошт.

Хулоса

Искандар дар ин ривоят тамоми умр кишварҳоро фатҳ кард, аммо дар охир мехост мардум танҳо як ҳақиқатро дарк кунанд:

Инсон ҳар қадар аз дунё ба даст оварад, ҳангоми марг чизе аз дороии худро бо худ намебарад.

Ин ҳикоят ба мо намегӯяд, ки аз дунё даст кашем, кор накунем ё сарват наандӯзем.

Балки меомӯзад, ки дар миёни талош барои зиндагии дунявӣ, мақсади бузургтар ва арзишҳои маънавии худро фаромӯш накунем.

Мол ҷамъ кун, аммо бандаи мол машав.

Ба қудрат бирас, аммо мағрур машав.

Барои зиндагӣ талош кун, аммо аз гузарандагии умр ғофил мабош.

Ва муҳимтар аз ҳама, чунон зиндагӣ кун, ки вақте аз ин ҷаҳон меравӣ, ҳарчанд дастҳоят аз молу сарват холӣ бошанд, номат бо некӣ ёд шавад.

Панди асосӣ

Аз ин дунё чизе бо худ намебарем, аммо метавонем аз худ некиҳои бисёре ба ҷой гузорем.

Пас, пеш аз он ки дар фикри бештар ба даст овардан бошӣ, гоҳе аз худ бипурс:

«Аз он чӣ Худованд ба ман додааст, барои дигарон чӣ кори неке анҷом додаам?»

Зеро рӯзе мерасад, ки тамоми сарвату қудрати мо дар ҳамин ҷаҳон мемонад ва умри мо ба поён мерасад.

Он рӯз шояд дарк кунем, ки муҳимтарин чиз на он буд, ки чӣ қадар аз дунё гирифтем, балки он буд, ки дар ин дунё чӣ қадар некӣ кардем.


Манбаъ: «Қобуснома»-и Унсурулмаолии Кайковус. Бознависӣ бо нигоҳ доштани мазмуни ҳикояти аслӣ.

Мақолаҳои маъмул

ЗЕ
Мақола · 1 сол пеш

Ҳар роҳе, ки интихоб мекунӣ

Ҳаёт мисли як ҳавопаймоест, ки ту худат пилот ҳастӣ, на мусофир. Танҳо ту қодирӣ самти ҳаракатро интихоб кунӣ, баландӣ ва суръатро муайян намоӣ. Агар раҳнамоиро ба дигарон супорӣ, хавфи гум кардани роҳи ҳақиқии худ вуҷуд дорад. Дар ҳар як қарор, дар ҳар

4
AI
Мақола · 2 сол пеш

Насиҳати Падар

Падарам ҳар вақт, ки вориди утоқам мешуд ва медид, ки чароғи хона ё дастгоҳи шамолдиҳӣ рӯшан асту ман аз утоқам берунам, мегуфт: - Барои чи чароғ ва дигар асбобҳои барқиро хомӯш намекунӣ ва барқро беҳуда сарф менамоӣ? Вақте, ки вориди ҳамом мешуд ва

3
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

Ростгӯи камоли инсонист.

Ростиро набувад ҳеҷ заволе ба миён. Сарв агар хушк шавад боз асо мегардад. Ростию ростгӯӣ ва росткорӣ фазилатҳои хуби инсонианд. Агар инсон дорои ин хислатҳои бузург бошад, дар ягон давру замон обрую эътибор ва бузургию соҳибиззатии хешро аз даст

2
ЗЕ
Мақола · 2 сол пеш

МУҚАДАСОТИ МО

Дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус қайд гирифтааст, ки «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Барои ҳар як тоҷикистонӣ Ватан, миллат, забони тоҷикӣ, Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ муқаддасанд. Мо ба

2