Кадом чойҳо ва меваҳо барои беморони диабет муфиданд?
Диабет ё бемории қанд яке аз бемориҳои музмин мебошад, ки ҳангоми он сатҳи глюкоза (қанд) дар хун баланд мешавад. Агар ин беморӣ дуруст назорат карда нашавад, метавонад ба дил, гурдаҳо, чашмҳо, асабҳо ва дигар узвҳои бадан осеб расонад.
Бисёре аз одамон мепурсанд: Оё бо нӯшидани чойҳои гиёҳӣ ё истеъмоли баъзе меваҳо диабетро табобат кардан мумкин аст?
Ҷавоб ин аст, ки ҳеҷ гуна чой, мева ё гиёҳи шифобахш ҳамчун давои диабет исбот нашудааст.
Дар баъзе шахсони гирифтори диабети навъи 2 бо тағйири ҷиддии тарзи зиндагӣ, кам кардани вазн ва табобати мувофиқ метавон ба ремиссия, яъне ба муддати муайян ба сатҳи ғайридиабетӣ расидани қанд бе доруҳои пасткунандаи қанд, ноил шуд. Аммо ин маънои шифои ҳамешагиро надорад.
Бо вуҷуди ин, ғизои солим ва баъзе нӯшокиҳои бе қанд метавонанд қисми муфиди тарзи зиндагии шахси гирифтори диабет бошанд.
1. Чойҳое, ки барои беморони диабет мувофиқ буда метавонанд
Чойи сабз (чойи кабуд)
Чойи сабз дорои моддаҳои антиоксидантӣ, аз ҷумла катехинҳо мебошад. Ин моддаҳо аз ҷиҳати таъсир ба мубодилаи моддаҳо ва саломатии организм омӯхта шудаанд.
Баъзе таҳқиқотҳо эҳтимоли таъсири мусбати чойи сабзро ба нишондиҳандаҳои мубодилаи глюкоза пешниҳод мекунанд, аммо далелҳо барои тавсияи он ҳамчун табобати диабет кофӣ нестанд.
Тавсия: Чойи сабзро бе шакар нӯшидан мумкин аст. Агар шахс ба кофеин ҳассос бошад, бояд миқдори онро маҳдуд кунад.
Чойи дорчин
Дорчин яке аз ҳанутҳои маъруф аст, ки дар тибби мардумӣ барои паст кардани қанд истифода мешавад.
Баъзе пажӯҳишҳо таъсири эҳтимолии дорчинро ба сатҳи глюкозаи хун омӯхтаанд. Бо вуҷуди ин, натиҷаҳо яксон нестанд ва самаранокии он ҳамчун воситаи табобати диабет ба таври кофӣ исбот нашудааст.
Тавсия: Миқдори ками дорчинро метавон ҳамчун ҳанут ба чой ё хӯрок илова кард. Аммо истифодаи мунтазами миқдори зиёди он, махсусан дорчини навъи кассия, барои шахсони гирифтори бемориҳои ҷигар метавонад хатарнок бошад.
Чойи занҷабил (имбир)
Занҷабил дорои пайвастагиҳои фаъоли растанӣ мебошад ва дар баъзе таҳқиқотҳо таъсири он ба мубодилаи глюкоза мавриди омӯзиш қарор гирифтааст.
Аммо ҳанӯз далелҳои кофӣ вуҷуд надоранд, ки чойи занҷабил метавонад сатҳи қандро ба таври устувор ва пешбинишаванда паст кунад.
Тавсия: Занҷабилро ба миқдори муқаррарии ғизоӣ дар чой истифода бурдан мумкин аст, агар зиддияти тиббӣ вуҷуд надошта бошад. Истифодаи миқдори зиёди он ё маҳсулоти консентратшудаи занҷабил бояд бо духтур мувофиқа карда шавад.
Чойи бобуна (ромашка)
Бобуна аз гиёҳҳои маъмул барои омода кардани чой мебошад.
Баъзе таҳқиқоти хурд таъсири эҳтимолии онро ба сатҳи қанд ва нишондиҳандаҳои илтиҳоб омӯхтаанд.
Аммо далели боэътимоде вуҷуд надорад, ки чойи бобуна аз осеби гурдаҳо, чашмҳо ё асабҳо дар беморони диабет пешгирӣ мекунад.
Тавсия: Бобунаро ҳамчун нӯшокии гиёҳӣ истифода бурдан мумкин аст, вале шахсони дорои аллергия ё истеъмолкунандаи баъзе доруҳо бояд эҳтиёт кунанд.
2. Кадом меваҳо барои беморони диабет мувофиқанд?
Бархилофи тасаввури маъмул, шахсони гирифтори диабет маҷбур нестанд аз тамоми меваҳои ширин даст кашанд.
Меваҳо дорои витаминҳо, минералҳо, нахҳои ғизоӣ ва моддаҳои фоиданоки растанӣ мебошанд.
Муҳим он аст, ки миқдори мева ва карбогидратҳои он ба нақшаи ғизоии шахс мувофиқ бошад.
Себ
Себ дорои нахҳои ғизоӣ, аз ҷумла пектин мебошад. Хӯрдани себ бо пӯсташ, агар хуб шуста шуда бошад, ба гирифтани нахҳои бештар мусоидат мекунад.
Себи турш ҳатман нисбат ба себи ширин қанди камтар надорад. Аз ин рӯ, интихоби мева танҳо аз рӯйи таъми он дуруст нест.
Буттамеваҳо
Қулфинай, малина, кабудмева (черника) ва дигар буттамеваҳо дорои витаминҳо ва пайвастагиҳои антиоксидантӣ мебошанд.
Бисёре аз онҳо нисбат ба баъзе меваҳои дигар дар як ҳисса карбогидрати камтар доранд.
Онҳоро метавон ҳамчун қисми ғизои солим истеъмол кард.
Меваҳои ситрусӣ
Афлесун, лимӯ ва грейпфрут дорои витамини C ва дигар моддаҳои ғизоӣ мебошанд.
Беҳтар аст мева пурра истеъмол карда шавад, на дар шакли шарбат.
Эҳтиёт: Грейпфрут бо баъзе доруҳо таъсири мутақобил дорад. Шахсоне, ки мунтазам дору истеъмол мекунанд, бояд дар бораи истифодаи он бо духтур ё дорусоз машварат кунанд.
Нок ва олу
Нок ва олу низ метавонанд қисми ғизои беморони диабет бошанд.
Нахҳои ғизоии онҳо барои фаъолияти рӯдаҳо муфиданд ва дар таркиби ғизои мутавозин ба назорати истеъмоли карбогидратҳо мусоидат мекунанд.
3. Кадом меваҳоро бояд боэҳтиёт истеъмол кард?
Баъзе меваҳо дар як ҳисса миқдори нисбатан зиёди карбогидрат доранд. Аз ин рӯ, назорати миқдори онҳо муҳим аст.
Ба ин гурӯҳ метавон ангур, банани пухта, анҷир, хурмо ва меваҳои хушкро дохил кард.
Ин меваҳо барои ҳама беморони диабет комилан манъ нестанд. Аммо истеъмоли зиёди онҳо метавонад сатҳи қандро баланд кунад.
Масалан, миқдори ками мавиз метавонад ҳамон қадар карбогидрат дошта бошад, ки як ҳиссаи хеле калонтар аз баъзе меваҳои тару тоза дорад.
Қоидаи муҳим: Ба ҷойи ҷудо кардани меваҳо ба гурӯҳҳои «манъ» ва «иҷозат», беҳтар аст карбогидратҳои ҳар ҳиссаи мева ба ҳисоб гирифта шаванд.
4. Дигар гиёҳҳое, ки барои диабет омӯхта шудаанд
Дар тибби мардумӣ ва баъзе таҳқиқоти илмӣ гиёҳҳои зерин низ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтаанд:
-
Барги черника: Барои таъсири эҳтимолӣ ба мубодилаи глюкоза омӯхта шудааст, аммо самаранокӣ ва миқдори бехатари он ҳамчун табобати диабет муайян нашудааст.
-
Гибискус (каркаде): Бештар барои таъсири эҳтимолӣ ба фишори хун таҳқиқ шудааст. Далелҳои кофӣ барои табобати диабет бо он вуҷуд надоранд.
-
Шамбараг (пажитник): Баъзе таҳқиқотҳо ба таъсири эҳтимолии тухми он ба сатҳи қанд ишора мекунанд, вале натиҷаҳо барои тавсияи умумии табобатӣ кофӣ нестанд.
-
Зардчӯба (куркума): Дорои куркумин мебошад, ки таъсири он ба равандҳои илтиҳобӣ омӯхта шудааст. Аммо истифодаи он ҳамчун табобати диабет исбот нашудааст.
Ин гиёҳҳоро набояд бо мақсади табобат ба миқдори зиёд ё дар шакли иловаҳои ғизоии консентратшуда худсарона истифода бурд.
5. Чаро гиёҳҳои табиӣ ҳам метавонанд хатарнок бошанд?
Бисёр одамон гумон мекунанд, ки агар маҳсулот табиӣ бошад, пас ҳатман безарар аст.
Ин тасаввур дуруст нест.
Баъзе гиёҳҳо метавонанд бо доруҳо таъсири мутақобил дошта бошанд, боиси паст шудани аз ҳад зиёди қанд шаванд ё ба гурдаҳо ва ҷигар осеб расонанд.
Хусусан шахсоне, ки диабет дар онҳо бо бемориҳои гурда, ҷигар, дил ё фишори хун ҳамроҳ аст, бояд хеле эҳтиёткор бошанд.
Агар ба шахс маҳдудияти истеъмоли моеъ тавсия шуда бошад, чойҳои гиёҳӣ низ бояд ба миқдори умумии моеъи рӯзона дохил карда шаванд.
Ҳангоми ҳомиладорӣ ва ширмаконӣ низ истифодаи гиёҳҳои доруворӣ бе машварати тиббӣ тавсия намешавад.
6. Роҳҳои асосии назорати диабет
Барои назорати дурусти диабет танҳо нӯшидани чой ё интихоби меваи муайян кофӣ нест.
Асоси нигоҳубини диабет инҳоянд:
-
Мунтазам чен кардани сатҳи қанд дар хун мувофиқи тавсияи духтур.
-
Истеъмоли доруҳои таъиншуда ва худсарона қатъ накардани онҳо.
-
Риояи ғизои мутавозин ва назорати миқдори карбогидратҳо.
-
Кам кардани нӯшокиҳои ширин ва маҳсулоти дорои шакари иловашуда.
-
Машғул шудан ба фаъолияти ҷисмонии мувофиқ ба ҳолати саломатӣ.
-
Назорати фишори хун, вазн, кори гурдаҳо ва дигар нишондиҳандаҳои муҳим.
-
Муроҷиати мунтазам ба духтур барои пешгирӣ ва муайян кардани оризаҳои диабет.
Хулоса
Диабет бемориест, ки бо нигоҳубини дуруст ва назорати мунтазам метавон хавфи оризаҳои онро кам кард ва сифати зиндагиро беҳтар сохт.
Чойи сабз, дорчин, занҷабил, бобуна ва баъзе гиёҳҳои дигар метавонанд ҳамчун қисми ғизои муқаррарӣ истифода шаванд, аммо онҳо ҷойгузини дору, парҳези мувофиқ ва назорати тиббӣ нестанд.
Меваҳо низ душмани шахси гирифтори диабет нестанд. Муҳим интихоби дуруст, миқдори муносиб ва ба ҳисоб гирифтани карбогидратҳои онҳост.
Дар хотир дошта бошед: саломатиро на як чой ё як гиёҳ, балки маҷмӯи одатҳои солим, табобати дуруст ва назорати пайваста муҳофизат мекунад.




