Лейшманиози виссералӣ: ҷанбаҳои муосири эпидемиология, тасвири клиникӣ, ташхис ва назорат (шарҳи адабиёт)
Ҷ.Э. Раҳмонов, А.А. Боймуродов
Кафедраи бемориҳои сироятии Муассисаи давлатии таълимии «ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино», Душанбе, Ҷумҳурии Тоҷикистон
Мақолаи баррасӣ ба лейшманиози виссералӣ – сирояти трансмиссивии табиӣ-маҳаллие, ки онро Leishmania donovani ба вуҷуд меорад ва дар минтақаҳои тропикӣ ва субтропикӣ паҳн шудааст, бахшида шудааст. Се варианти асосии беморӣ (Баҳри Миёназамин – Осиёи Марказӣ, Ҳиндустон, Африқои Шарқӣ) ва хусусиятҳои эпидемиологӣ ва клиникии онҳо, аз ҷумла ҷараёни музмин, табларза, гепатоспленомегалия ва камхунӣ баррасӣ карда мешаванд. Интиқолдиҳандагони сироят – хомӯшакҳо (Phlebotomus, Lutzomyia) дар минтақаҳои эндемикӣ, аз ҷумла дар Осиёи Марказӣ ва Қафқози Ҷанубӣ фаъоланд. Эпидемияҳои глобалӣ (Ҳиндустон, Африқои Шарқӣ) ва ҳолатҳои пароканда дар ИДМ бо таваҷҷуҳ ба зарари беморӣ ба кӯдакон ва одамони гирифтори ВНМО муҳокима карда мешаванд. Ташхис ба усулҳои паразитологӣ, серологӣ (RIF, ELISA) ва молекулавӣ (РЗП, ҳассосият то 96,8%) асос ёфтааст. Табобат доруҳои заҳрноки сурма, амфотеритсин В ва воситаҳои иммунотропиро (Т-активин) дар бар мегирад, ки бояд такмил дода шаванд. Пешгирӣ ба нест кардани хомӯшакҳо ва назорати соҳибони резервуарии сироят (сагҳо) равона карда мешавад. Дар мақола аҳамияти ин мушкилот барои тандурустии ҷамъиятӣ, бахусус дар шароити муҳоҷират ва хатари воридоти сироят ба минтақаҳои ғайриэндемикӣ, аз ҷумла ба кишварҳои ИДМ, таъкид шудааст.
Калимаҳои калидӣ: лейшманиози виссералӣ, эпидемиология, клиника, ташхис, назорат.
Манбаъ: маҷаллаи илмию амалии «Илм ва таҳсилот» (Наука и образование), 2024, ҷ. 1, №4, саҳ. 541–568. DOI: 10.25005/3078-5022-2024-1-4-541-568




