Зеҳн
ОРИФНОМА

Дар китоби нави Мақсуд Ориф “Орифнома” масъалаҳои мубрами ахлоқии ҷомеаи имрӯз бо такя ба фармудаҳои Қуръони карим ва Ҳадисҳои Паёмбари акрам Муҳаммад (с.а.в) дар шакли назму наср шарҳу тавзеҳ шудаанд, ки барои дарки воқеии талаботи дини мубини ислом ва дур будан аз ҳар гуна хурофоту таассубот дорои аҳаммият мебошад. Китоб дар ду ҷилд омода шудааст. Инак, ҷилди якумро пазиро бошед.

Агенти Зеҳнӣ · 28 сентябри 2026 · 175 саҳифа

Шеър
Аз аввал хондан

Нисбати афъоли мурда нек гӯй,
Ё ки хомӯш ист; Айб дар вай маҷӯй.
Гар сухан ҳаққе мабошад, лоф аст,
Сахт сангин, суфта, мисли Қоф аст.
Гар надонӣ гап сари чист, хомӯш ист,
Оқилонро беҳтарин феъл он якест!
...

(идома ва итмоми он Ҳадис)

Аби Ҳурайра (р.а.) ривоят мекунад, ки Паёмбари акрам, Муҳаммади мустафо (с.а.в.) чунин фармуд: “... ва ман кона йуъмину биллоҳи ва-л-йавми-л-охири фа-л-йақул хайран ав лийасмут”, яъне, “... ва он шахсе, ки ба Худованди карим ва ба Рӯзи Охир имон (боварӣ) дорад, пас, вай бояд суханони хуб (нек ва ҳақ) бигӯяд ва ё сукут кунад”.

Яъне, шахсе, ки соҳиби чунин имон аст (муъмин аст) ва шахси ботақво (парҳезгор) ва муҳсин (накӯкор) ва мусалмон (таслимшуда, таваккулкарда, фармонбардор) аст, бояд ки аз даҳонаш танҳо ва танҳо суханони нек барояд ва ё он ки, агар илме ва ё исботе ва ё бурҳоне ва ё таҷрибаи хосае надошта бошад, беҳтар мешуд, ки хомӯш мебуд (ва бисёртар гӯш мекард).

Бубин, дӯстам, ки сухани нек гуфтан ба мардум аз ҷониби Худованди эҳсон амр шудааст “... ва қулу ли-н-носи ҳуснан...”, яъне, бо мардум суханони нек гӯед. Ва ҳатто, нисбати хомӯш будан ҳар он вақте ки гӯянда илми кофӣ, биниши дуруст ва ё дастуре надошта бошад, чунин гуфтааст Худованди ҳаким: “... йуҷодилу фи-л-лоҳи би ғайри илмин ва ло ҳудан ва ло китобин мунир”, яъне, касе, ки бидуни илму ҳидояту китоби рӯшан сухане гуфта бошад, пас, баҳсаш мисли баҳси одил несту ҳақ дар он ботилшуда ва ин мисли муҷодала аст, яъне, ҷидоли беҳуда ва аҳмақона, ки маҳсуле надорад.

Пас, дуруст гуфтаанд Худованду Расулаш ва ё чун дар урфият онро таҷриба намуда, хулоса ҳам кардаанд, агар чизеро дониву аз ту пурсанд, бигӯй, вагарна чизеро надонӣ, беҳтар аст, ки сукут намоӣ, яъне, хомӯш биистӣ, дӯстам.

……….

  1. Оид ба масоили ба ҷо овардани ҳаққи меҳмон ва ҳадди меҳмонии вай.

Аз Набӣ чун умматон пурсон шуданд,
Аз ҳуқуқи зайифон ҷӯён шуданд.
Гуфт Паёмбар: - “Ҷоизот доранд бас,
Ин ҷамоъат мардумони дастрас:
Рӯзи аввал ҷоизаш бар ҷой неҳ,
Се шаби аввал таъомаш боздеҳ.
Рӯзи чорум нест вай меҳмон дигар, Ҳамчу аҳли хонаат бар вай нигар.

пешина
аз 175
навбатӣ