Ба қавитарин нуқтаи назарияи бартариҳои мутлақ
– намоиши бартариҳои тиҷорати байналмилалӣ барои ҳамаи иштирокчиёни он, ва ба заифтарин нуқтаи он – ҷой надоштан дар тиҷорати байналмилалӣ барои он кишварҳое, ки ҳама молҳо бидуни бартариҳои мутлақ нисбат ба дигар кишварҳо истеҳсол карда мешаванд, мансубанд.
Назарияи бартариҳои нисбӣ Камбудии назарияи бартариҳои мутлақ, ки дар боло қайд карда шуд, пайдоиши назарияи бартариҳои нисбиро ҳавасманд кард. Собиқ дилери биржаи Лондон Давид Рикардо дар китоби худ "Принсипҳои иқтисоди сиёсӣ ва андозбандӣ" (1817) ба ин назария боберо бахшид, ки дар он исбот кард, ки иштирок дар тиҷорати байналмилалӣ барои ҳама кишварҳо муфид аст. Дар мисоли шартии машҳури худ бо истеҳсоли шароб ва матоъ дар Португалия ва Англия, Рикардо аз ҷиҳати математикӣ исбот кард, ки гарчанде ки дар Португалия истеҳсоли ин ду мол нисбат ба Англия арзонтар аст (яъне, Португалия дар ҳарду мол бартариҳои мутлақ дорад), аммо барои ӯ тахассус дар истеҳсол ва содироти шароб фоидаовар аст, ки хароҷоти он нисбат ба матоъ камтар аст. Дар навбати худ, ба Англия тавсия дода мешавад, ки дар истеҳсол ва содироти матоъ тахассус ёбад, зеро хароҷоти он нисбат ба шаробе, ки воридоти он аз Португалия ба ивази матои англисӣ фоидаовартар аст, камтар мебошад.
Фарз мекунем, ки порчаи матоъ бо дарозии 25 метр ба як зарфи шароб бо иқтидори 50 литр иваз карда мешавад ва хароҷоти истеҳсолот танҳо бо хароҷоти меҳнат чен карда мешавад. Барои истеҳсоли порчаи матоъ дар Португалия меҳнати солонаи 90 корманд, дар Англия 100 корманд ва барои истеҳсоли як зарфи шароб меҳнати солонаи мутаносибан 80 ва 120 корманд сарф карда мешавад.