– Нагуфтам, нагуфтам, кӣ ин кофир худашро дар Ннлу ҳокими мутлақ меҳисобад! – ба нўки асояш заминро кўфта, боз фарёд кашид мулло Салим.
– Ман аз ту наҷис пурсидам: дар ин ҳавлӣ чӣ наҷосат мехўрӣ? – такрор кард Усмон Азиз ва пештар рафта, ба китфи ў, ки таки курта буд, бебаркаш қамчин фуровард. – Гап зан, мардумозор! – Вай дубора даст бардошт. Ва ин дафъа ба рўи муаллим як хати ғафси хунин давида баромад. – Ту худат маро шинохтӣ ё не?! Шинохтӣ ё не?!
Каромат аз зарбаи охирин сахт калавид ва бари гўшашро дошта, лаҳзае ба Анвар нигарист; маънидор буд нигоҳаш.
Ноилоҷ монда, гўё мепурсид: чӣ кор кунам?
– Натарс аз ин ватангадо! Дарандаи захмӣ барин аз таъқиби аскарони сурх гурехта, девона шудааст, – гуфт Анвар ва ҷаҳида аз ҷиран фуромад. Вале ба дарди ҷонкоҳи пояш тоб оварда натавониста, дароз ғалтид. – Натарс...
Қурбон тохта омад ва ўро аз таки кашаш бардошта, дар паҳлуи сутуни айвон шинонд. Анвар аз зўри дарду алам ва гирифтории залилона дандон фишурда, чашмонашро пўшид; оҳиста ба он сутун такя кард. Усмон Азиз ба вай ғазаболуд як назар андохта, боз ба Каромат рўй овард.
– Ку-у… гап мезанӣ ё не?
– Аз ту хўрдаву бурда, чандон шарманда нестам, ки гап назанам, – гуфт ў ва рост ба қиёфаи бераҳми Усмон Азиз нигариста, дасташро аз бари гўш гирифт.
– Пас шинохтӣ маро?
– Шинохтам. Ту Усмон Азизи гуреза, як оворагарди ғурбатзада. Вақтҳои бачагиам туро ду-се бор дар Дизак дида будам. Аспсавор мегузаштӣ...
– Гурезаву ғурбатзада будани ман ба худам, падарлаънати бедин! Нағзаш... ту ҳоло гўй, ки чӣ тавр натарсида, хонаву дари маро таки по кардӣ? Ё ту ва ба сони ту ифлосҳо гумон мебурдед, ки ман гашта намеоям?
– Ҳар чиз аввалу охир дорад. Аз ҷумла зулму тааддӣ ҳам...
Ту, ки аввал мардуми камбағалро шабу рўз хар барин кор фармуда, соҳиби таноб-таноб замину рама-рама гўсфанд шуда, қатор-қатор хонаву дар сохта, оқибат думатро хода кардӣ, мо ҳам як қисм ҳаққамонро гирифтем.