кас маро аз чизе намепурсад».

Ва баъзе аз эшон гуфтаанд, ки олимон чароғҳои рӯзгоранд, ҳар яке аз эшон дар асри худ чароғест, ки мардумон рӯшноӣ аз ӯ талабанд.

Ва Ҳасан гуфт: «Агар уламо набушанд мардумон бо сутурон баробар шаванд». Ай, ба таълим аз ҳазизи баҳимият тараққӣ мекунанд ва ба авҷи инсоният мерасанд.

Ва Икрима гуфт: «Илмро баҳоест». Пурсиданд, ки он чӣ чиз аст? Гуфт: «Он ки касеро омӯзӣ, ки некӯ қабул кунад ва зоеъ нагардонад».

Ва Яҳёи Муоз гуфт: «Олимон бар уммати Муҳаммад раҳимтар аз ононанд, ки модарону падарони эшон». Пурсиданд, ки он чӣ гуна аст? Гуфт: «Бад-он чи модарону падарон эшонро аз оташи дунё нигоҳ доранд ва олимон аз оташи охират».

Ва гуфтаанд, ки аввали илм хомӯшӣ аст, пас истимоъ, пас ёд гирифтан, пас бад-он кор кардан, пас дигаронро омӯхтан.

Ва гуфтаанд: «Ҷоҳилро ифодат кун ва аз олим мустафид бош, чӣ бад-ин ду хислат агар мувозабат намой, ҷаҳли ту ба илм бадал шавад ва илми ту маҳфуз бимонад».

Ва Муози Ҷабал гуфт дар тааллуму таълим ва дар баъзе ривоёти марфӯъ¹ ба Пайғомбар — алайҳи-с-салоту ва-с-салом — ҳам омадааст: «Таалламу-л-илма фаинна тааллумаҳу ли-л-Лоҳи ҳасанатун; ва талабаҳу ибодатун; ва мудорасатаҳу тасбиҳун; ва-л-баҳса анҳу ҷиҳодун; ва таълимаҳу лиман ло яъламу садақатун; ва базлаҳу лиаҳлиҳи қурбатун; ва ҳува-л-анису фи-л-ваҳдати; ва-с-соҳибу фи-л-ғурбати, ва-л-муҳаддису фи-л-хилвати; ва-д-далилу ала-с-саррои ва-з-заррои; ва-з-зайну инда-л-ахиллои; ва-л-қарибу инда-[л-ғурабои] ва-с-силоҳу ала-л-аҷдои; ва манору саби-

1 Ҳадиси марфӯъ ҳадисе, ки яке аз саҳоба аз қавли Пайғомбар, салла-л-Лоҳу алайҳи ва саллам, хабар диҳад. (Ниг.: Таърифоти Ҷурҷонӣ).