он чи ба роҳи рост буданд магар онон, ки дар ҷадал афтоданд. Пас ин оят бихонд: «Мо зарабуҳу лака илло ҷадалан, бал ҳум қавмун хасимун»¹. Ин масал наёварданд [17] туро магар аз рӯи ҷадал, бал эшон гурӯҳе махсусанд ба хусумат. Ва Пайғомбар дар тафсири «ва амма-л-лазина фи қулубиҳим зайғун»² гуфт: «Ҳум аҳлу-л-ҷадали-л-лазина аноҳуму-[л-Лоҳу] биқавлиҳ: ваҳзарҳум». Эшон аҳли ҷадаланд, ки Ҳаққ таъоло ба калимаи «ваҳзарҳум» эшонро хостааст.

Ва яке аз салаф гуфт: «Дар охири замон қавме бошанд, ки дари амал бар эшон баста шавад ва дари ҷадал кушода. Ва дар ҳадис аст: «Иннакум фи замонин улҳимтум фиҳи-л-амала ва саяътӣ қавмун ялҳамуна-л-ҷадала». Шумо дар замоне [омадед], ки дар он шуморо амал илқом додаанд ва ба зудӣ қавме хоҳанд омад, ки эшонро ҷадал илқом хоҳанд дод. Ва дар хабаре машҳур аст: «Абгазу-л-халқа ила-л-Лоҳи ал-аладду-л-хасиму». Бағизтарин халқе бари Ҳаққ таъоло сахт хусумати махсус ба муҳосамат [аст]. Ва дар хабар аст: «Мо утия қавму-л-мантиқа илло мунића-л-амала»³. Сухангӯй қавмеро дода нашуд, ки на аз амал боздошта шуданд.

Алӣ Насири Ҳазрамӣ аз падари худ ривоят кард, ки ӯ гуфт: «Халил Аҳмадро⁴ пас аз вафот ба хоб дидам, андешидам, ки ҳеҷ кас оқилтар аз Халил нест, аз вай суоле кунам. Рӯй ба ман оварду гуфт: «Он чи мо дар он хавз мекардем, дидӣ, ҳеҷ чизе судмандтар аз калимоти субҳона-л-Лоҳ ва-л-ҳамду ли-л-Лоҳ ва ло илоҳа илла-л-Лоҳ ва-л-Лоҳу акбар [набуд]?⁵ Ва-л-Лоҳу аълам.

¹ Зухруф, 43:58.
² Оли Имрон, 3:7.
³ Матни арабии чопҳои мавҷуд дар ин ҷо тамоми мешавад.
⁴ Халил ибни Аҳмади Фароҳидӣ (100-170 ҳиҷрӣ) устод дар наҳв, луғат ва аруз.
⁵ Ин банд дар матни арабӣ ва Шарҳи Забидӣ наёмадааст.