гуфтааст: [149] «Мо халақа-л-Лоху халқан акрама алайҳи мина-л-ақли», аввалро хостааст. Ва дар ҳадиси дигар, ки гуфтааст: «Изо тақарраба-н-носу бианвоъи-л-бирри фатақарраб анта биақлик». Ай, чун мардумон ба анвои некӯ тақарруб намоянд, ту ба ақли худ тақарруб намой, ҷаҳорумро хостааст. Ва ҳам ӯро хостааст дар ин ҳадис, ки Бӯдардоро гуфтааст: «Издад ақлан таздад мин Раббика қурбан». Ай, ақли оқибатшиноси шаҳваткушро зиёдат кун, то дар ҳазрати Рубубият мазиди қурб ёбӣ. Бӯдардо гуфт: «Модару падары ман фидои ту бод, бад ин мурод чӣ гуна расам?» Фармуд: «Иҷтаниб маҳорима-л-Лоҳи ва адди фароиза-л-Лоҳи такун оқилан ва иъмал би-с-солиҳоти мина-л-аъмоли таздад фи очили-д-дунё рифъатан ва кароматан ва танал [фӣ очили-л-уқбо] биҳо мин Раббика-л-қурба ва-л-изза». Ай, даст аз маҳорим бидор ва фароиз бигузор, то оқил [бошӣ] ва кори некӯ кун, то дар очили дунё рифъату каромат ёбӣ ва дар [очили охират аз] ҳазрати Ҳаққ таъоло қурбату иззатбинӣ.

Ва Саиди Мусайяб гуфт, ки Умар ва Убайй ибни Каъб ва Бӯҳурайра дар хидмати Пайғамбар – алайҳи-с-салом – рафтанд ва гуфтанд: «Олимтарини мардумон кист?» Фармуд: «Ал-оқил». Гуфтанд: «Обидтар кӣ?» Фармуд: «Ал-оқил». Гуфтанд: «Фозилтар кӣ?» Фармуд: «Ал-оқил». Гуфтанд: «На оқил аст [он], ки муруввати ӯ комил бошад ва фасоҳати ӯ зоҳир ва дасти ӯ бахшанда ва манзалати ӯ бузург?» Фармуд: «Ва инна куллу золика ламо матоъу-л-ҳаёти-д-дунё ва-л-охирату инда Раббика ли-л-муттакиин, инна-л-оқила хува-л-муттакӣ ва ин кона фи-д-дунё хасисан даниян». Яъне, он ҳама, ки гӯянд, матои ҳаёти дунёст ва охират наздики Парвардигор муттақиёнрост ва оқил он аст, ки муттақӣ бошад, агарчи дар дунё хасис ва данӣ¹ бувад. Ва дар ҳадисе дигар аст: «Иннама-л-оқилу ман омана би-л-

¹ Данӣ – нокас, заиф, пасту ҳақир, ҷамъаш адниё.