Ва Иброҳим¹ гуфт: «Чун туро пурсанд: «А мӯъминун анта?» Бигӯ: «Ло илоҳа илла-л-Лоҳу». Ва дар вақте дигар гуфт: «Бигӯ ман дар имон шакк надорам ва суоли ту аз ман бидъат аст».

Ва Алқамаро гуфтанд: «А мӯъминун анта?» Гуфт: «Ар-чу ин шоа-л-Лоҳ». Ва Саврӣ гуфт: «Мо имон овардаем ба Худой [209] ва фариштагон ва китобҳо ва пайғамбарони Ӯ ва надонем, ки ҳукми мо наздики Ӯ чист». Пас, маънии ин истисноҳо чӣ бошад?

Ҷавоб: [Ин] истисно дуруст аст ва онро чаҳор ваҷҳ аст: ду ваҷҳи он ки ба шакк мустанад аст, лекин на дар ас-ли имон, бал иммо дар камол ва иммо дар хотимат; ва ду ваҷҳи он ки ба шакк мустанад нест.

Як ваҷҳ он ки ба шакк мустанад нест, эҳтироз аст аз ҷазз аз бими он ки дар ӯ тазкияти нафс бошад. Қола-л-Ло-ҳу таъоло: «Фало тузакку анфусакум»². Ва қола: «Алам тара ила-л-лазина юзаккуна анфусакум?»³ Пас гуфт: «Унзур кай-фа яфтаруна ала-л-Лоҳи-л-казиба»⁴.

Ва ҳакимеро пурсиданд: «Сидқи қабеҳ чист?» Гуфт: «Санои мардум бар нафси худ». Ва имон олитарин сифоти [маҷд] аст. Ва ҷазз кардани он тазкияи мутлақ бошад. Ва сиғати истисно чунонастӣ, ки қуввати тазкият кам мекунад ва заиф мегардонад, чунон ки касеро гӯянд: «Ту табибӣ ё фақеҳ, ё муфассир?» Ӯ гӯяд: «Оре, ин шоа-л-Лоҳ», на дар маҳрази ташкик, бал барои он ки худро сано нагуфта бо-шад. Ва сиғати⁵ [сигат]-и тардид ва таъзиф [барои нафс]-и

¹ Мурод Иброҳим ибни Язиди Наҳаӣ фақеҳи Куфа аст, на Иброҳи-ми Адҳам ончунон ки баъзе гумон бурдаанд. (Шарҳи Забидӣ).
² Наҷм, 53:32.
³ Нисо, 4:49.
⁴ Нисо, 4:50.
⁵ Сиғаи истисно. Дар матни арабӣ: фа-с-сиғату сиғату-т-тардид ва-т-таъзиф линафси-л-хабар.