Санъати сухан

Китоби мазкур ба омӯзиши санъати сухан, вазнҳои шеър, қофия ва воситаҳои тасвири бадеӣ дар адабиёт бахшида шудааст. Он роҳҳои эҷоди асарҳои бадеии зебо ва таъсирбахшро таҳлил мекунад. Ин асари илмӣ-методӣ барои донишҷӯён ва омӯзгорони адабиёт пешбинӣ шудааст.
Агенти Зеҳнӣ · 4 октябри 2026 · 303 саҳифа
Гар шудем аз бода бадноми ҷаҳон, тадбир чист?
Ҳамчунин рафтааст аз рӯзи азал тақдири мо.
Аммо Ҳофиз мазмуни ин матлаи Хоҷуро дар сурати бад-таре дохил кардааст:
Дар хароботи муғон мо низ ҳамдастон шавем,
К-ин чунин рафтаст аз рӯзи азал тақдири мо.
Хоҷу:
Мо дили девона дар занҷири зулфат бастаем.
Эй басо оқил, ки шуд девонаи занҷири мо.
Ҳофиз:
Ақл агар донад, ки дил дар банди зулфаш чун хун аст, Оқилон девона гарданд аз паи занҷири мо.
Ин ҷо мазмун ҳамон мазмуни Хоҷуст. Аммо Ҳофиз мазмуни Хоҷуро бо обуранги бадеӣ оростааст, сабаби девонаи занҷири шудани оқилонро зоҳир ва маълум кардааст, ки ин ҷо қайди зулф чӣ қадар латиф мебошад. Ғайр аз ин, мисраи якуми Ҳофиз зиёда соф ва равон бошад ҳам, мисраи дуюми Хоҷу беҳтар аст ва оқилу девона тазод воқеъ шудааст.
Салмон гуфтааст:
Овозаи ҷамолат то дар ҷаҳон фитода,
Халқе ба ҷустуҷӯят сар дар ҷаҳон ниҳода.
Ҳофиз гуфтааст:
Ид асту мавсими гул, соқӣ, биёр бода,
Ҳангоми гул кӣ дидааст май дар қадаҳ ниҳода?
Ин ду матлаъ шаклан монанд бошанд ҳам, мазмунан аз ҳам ҷудо мебошанд.
Салмон гуфтааст:
Савдои зӯҳди хушкам бар бод дода ҳосил,
Мутриб бизан тарона, соқӣ биёр бода.
Ҳофиз гуфтааст:
Гул рафт, эй ҳарифон, ғофил чаро нишинед?
Бе бонги руду чанге, бе ёру ҷоми бода...
Мисраи дуюми Салмон ниҳоятдараҷа барҷаста ва мастона аст.
Ҳофиз дар ҷавоби ғазалҳои Саъдӣ ҳам ғазалҳо сурудааст. Бисёр мазмунҳоро аз Саъдӣ гирифта бошад ҳам, услуби ифодаро чунон тағйир додааст, ки наметавон аз ҳамдигар имтиёз кард.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё