Маълум аст, ки Саъдӣ, Салмон ва Хоҷу пеш аз Ҳофиз гузаштаанд. Ҳар як шоир дар аввали эҷодиёти худ ҳатман бояд марҳилаҳои тақлид ва такомулро аз сар гузаронад. Чунон ки худи Ҳофиз гуфтааст, ӯ пайрави Хоҷу буд:

Устоди ғазал Саъдист пеши ҳама кас, аммо
Дорад сухани Ҳофиз тарзи сухани Хоҷу.

Бо вуҷуди ин Ҳофиз ба он дараҷа расидааст, ки шеъри ягон шоирро бо ашъори Ҳофиз муқоиса наметавон кард.
Муосирони Ҳофиз ва шоирони баъдина ба ғазалҳои ӯ бисёр назира ва ҷавоб гуфтаанд, вале ҳаргиз муваффақ нашудаанд. Чунончи:
Ҳофиз гуфтааст:

Биё, то гул барафшонему май дар соғар андозем, Фалакро сақф бишкофему тарҳи нав дарандозем.

Камоли Хуҷандӣ гуфтааст:

Биё соқӣ, ки бехи ғам ба даври гул барандозем.
Ман гулгуни талаб дорему гул дар соғар андозем.

Матлаи Ҳофиз аз тарафи зебоӣ ва барҷастагии шаклӣ — интихоби калимаҳо, барҷастагии таркибҳо ва таносуби калом, махсусан аз ҷиҳати ғоя ва ҷӯшу хурӯши мастона нисбат ба матлаи Камол ба баландтарин нуқтаи балоғат расидааст.
Хулоса, дар назира ва ҷавоб ба дараҷаи аввал на таворуд, балки дар сурати шуури сиркат меистад. Агар шоир ӯҳданобаро бошад, мазмун дар қолаби шикастаю рехта, сабаби шикасти қиммат ва шукӯҳи эҷодии шоир мегардад.
Чанд мисоли сиркоти шеърӣ ё таворуд ин аст:

1. Низомӣ гуфтааст:

Афтод ба офтоб гардам,
Наздик шуд офтоби зардам.

2. Хоқонӣ гуфтааст:

Дур аз ту гузашт рӯзи умрам,
Наздик шуд офтоби зардам.

3. Низомӣ гуфтааст:

Саг бар он одамӣ шараф дорад,
Ки дилу дида бар алаф дорад.

4. Ҳофиз гуфтааст:

Саг бар он одамӣ шараф дорад,
Ки дили мардумон биёзорад.

5. Фирдавсӣ гуфтааст: