Иқтисодиёти ҷаҳон

Китоби дарсӣ масъалаҳои бунёдии иқтисодиёти ҷаҳон ва робитаҳои иқтисодии байналмилалиро баррасӣ мекунад. Он барои донишҷӯёни мактабҳои олӣ таҳия шудааст.
Агенти Зеҳнӣ · 11 октябри 2026 · 785 саҳифа
Раванди ҳамгироӣ дар қитъаи Африка нисбат ба Америкаи Лотинӣ, ҳудуди Европа ва давлатҳои аъзои АСЕАН бо вуҷуди сарватҳои зиёди зеризаминӣ, табиати чор фасли сол ҳосилдиҳандаи ин минтақа, қувваи арзони кориро ба дараҷаи кофӣ истифода ва муттаҳид карда натавонистанд.
Баъд аз даҳсолаҳо кишварҳои Африка бо ШМА, Канада ва қисман бо давлатҳои Европа беш аз пеш мустақилона тиҷорат кардан ҳаҷми тиҷорати дохилиминтақавии онҳо оҳиста-оҳиста паст шуда, дар солҳои 90-ум ҳаҷми ночизеро ташкил менамуд.
Масалан, агар соли 1960 тиҷорати дохилиминтақавии созмони ЛАИА 7,7% ва солҳои 1980 13,5%-и тиҷорати умумии ин давлатҳоро ташкил намояд, пас соли 1990 ин нишондиҳанда ба 10,8%, соли 1995 ба 8,3% ва соли 2000 7,9 % паст фаромад.
Дар қитъаи Африка бошад, баръакс, тамоили зиёдшавӣ дорад. Созмонҳои соли 1960 дар ҳудуди қитъаи Африка бавуҷудомада, ба монанди ЭКОВАС, ВАЭС, ЦАТЭС дар вусъат доданӣ ва афзун гардондани тиҷорати дохили созмонҳо муваффақиятҳои калон ба даст оварданд. Мувофиқи рақамҳои дар ҷадвали 4 овардашуда ин созмонҳо соли 1960 аз 1,2% сар карда, муомилоти моли дохилии худро то ба 12,6% расондаанд. Аз ин ҷиҳат афзудани тиҷорати дохилиминтақавӣ бояд кусури кулли хароҷотеро, ки давлат дар тиҷорати молҳо дар бозори ҷаҳонӣ анҷом додааст, барорад.
Албатта афзудани ҳиссаи тиҷорати байнидавлатии созмон аз он шаҳодат намедиҳад, ки молҳои дар муомилоти дохилӣ буда дар бозори ҷаҳон низ талабгори худро доранд ва бо чунин молҳое, ки дар кишварҳои мутараққии ҷаҳон истеҳсол карда мешаванд, рақобат карда метавонанд. Аз ин нуқтаи назар афзудани тиҷорати дохилиминтақавӣ бояд доимо кусури кулли хароҷотеро гирад, ки давлат аз тиҷорати молҳо дар бозори ҷаҳонӣ бохтааст. Албатта авҷи муомилоти молии байнидавлатии созмонҳои қитъаи Африка аз як тараф, агар нишондиҳандаи пешрафти иқтисодиёти минтақавии ин мамлакатҳо бошад, аз тарафи дигар, маънои сол аз сол кам шудани ҳиссаи онҳо дар ҳаҷми содироти ҷаҳониро дорад.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё