Оташ дар хонаи қадим

Китоби мазкур асари бадеӣ буда, романи нависанда Мирзонасриддинро дар бар мегирад. Дар он рӯйдодҳои муҳими зиндагӣ ва таассуроти таърихӣ ба риштаи тасвир кашида шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 12 октябри 2026 · 613 саҳифа
ойнаҳои онҳо шаҳрро тамошо мекунанд, куҷое навкар ҷамъ меояд, ба он ҷо бо тупҳо снаряд ҳаво медиҳанд.
Ин дам аэроплане паст шудаю мисли дев ғуррос зада Бозори Навро тирборон кард. Тирҳо ба роҳи он тарафи саҳн ва гӯшаи бозор бармехӯранд ва «шув-в-й» карда садо мебароранд. Ду нафар бозоракиҳо афтиданд, боқимондаҳо ба ҳар сӯ гурехтанд. Аэроплан дуртар рафта, боз ба тирпаронӣ шурӯъ кард.
Дар ин лаҳза дар мобайни роҳи байни чойхона ва бозор оҳани лундашакле афтиду он ҷо алов парид, дуди сафеди ҳалқа-ҳалқа ба осмон хесту чангу дуд паҳн шуд. “Снаряд аст! Бо тӯп ҳавола мекунанд! Гурезед! Гурезед!” — фарёд зад ҷавоне, ки либоси низомӣ дошт ва худаш пеш шуда ҷониби масҷид гурехт.
«Не, болшевико аз рафтани амир огоҳ нестанд, — худ ба худ хулоса кард Мансур. — Ҳоло ҳам дер нашудааст». Нафаре асп давонда хабар медод: “Ҳой, кофирҳои бераҳм, дар шаҳр на амир монду на як навкар! Ин балоҳои осмониатона ҷамъ кунед!” Мансур дасти Ҷовидро маҳкам дошта ба Худо нола мекард, ки худаш ҳар коре шавад, шаваду писарашро аз ин балои азим нигоҳ дорад. Нашавад, ки ҳамин парбеҳае, ки авлоди Мансуриёна ба гузаштаю оянда мепайвандад, бурида шавад.
Баъзе муштариён азми ба ҷойҳошон баргаштан мекунанд, вале соҳиби чойхона марди миёнсинни пурожангчеҳра онҳоро намемонд.
– Бародарон, хоҳиш мекунам, ин ҷо наистед. Пилотҳо бинанд, ки ин ҷо одам ҷамъ шудааст, бомба мепартоянд! — мегӯяд ӯ ва ҳиқ-ҳиқ гиря кардаю шолчаҳои болои катҳоро ҷамъ меоварад.
Марди шикамғафсе сахт-сахт сулфида, эътироз кард:
– Берун равем, тир зананд, дарун дароем, шумо намонед, куҷо равем?
– Куҷое хоҳед, равед, бародар, худатон аҳволро дида истодаед-ку.
Мансур ҷониби Ҷовид ишора кард, ки хезад.
– Аз марказ дуртар равем, хуб аст, – гуфт ӯ раҳораҳ. – Ба дарвозаи Мусаллохона меравем. Он ҷо хӯрок мепухтаанд. Ҳангоме ки бозор наздик шуданд, Мансур Ҷовидро ба гап гирифт, то ки чашмаш ба мурдаҳои даромади бозор наафтад. Бозор холӣ менамояд. Мардум гурехтанд. Ба ҷавони назди харбузаҳояш хобида тир расидааст. Рӯйболо гашта мурда мондааст. Даҳонаш яла, чашмонаш кушода, мисли ки ба ҳайрат сӯи осмон нигоҳ дорад. Осмоне, ки бо рангу рӯшноии ҳаррӯзааш фараҳмандаш мекард. Ҳарду улфат шуда буданд. Ҳамроҳи офтоб, боду боронаш кор мекард, то ки ризқи бачақақоша фароҳам оранд. Чӣ шуд, ки имрӯз ба якборагӣ аз ӯ бурид. Хуни ҷавон рафта ба чоши харбуза расида, харбузаҳои пулашудаи кафидаи як тараф ҷамъовардаро рангин кардааст. Дар таги сари ҷавон як рӯймоли баста аст. Дида мешуд, ки рӯймол пул дорад.
Онҳо маҳаллаи Говкушонро гузашта, ба кӯчаи Тӯпхона даромаданд. Роҳ ҷое чуқур шудааст. Назди чуқурии аробаеро партофтаанд. Дар баргашти кӯча хонаи боҳашамате ҳаст, ки дараш қӯфл дорад. Аз паҳлуи кӯча чӯйборе равон аст, ки ба қавли таҳҷоиҳо ғижоба дорад.
Садои паронпарон торафт наздик меояд. Мансур мушоҳида кард, ки одамон дар даст халтаю бастаҳо аз хонаҳо баромада мераванд. Дар назди дари дӯкони майдаҳаки болои роҳ мурдае рӯ ба замин хоб аст. Асои дарозе дар тагаш.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё