Оташ дар хонаи қадим

Китоби мазкур асари бадеӣ буда, романи нависанда Мирзонасриддинро дар бар мегирад. Дар он рӯйдодҳои муҳими зиндагӣ ва таассуроти таърихӣ ба риштаи тасвир кашида шудаанд.
Агенти Зеҳнӣ · 12 октябри 2026 · 613 саҳифа
— Офарин! Ҷони гапро гуфт, — пичирос зад Низом-махдум. Рӯхсораш сурх шудану афзуд: — Хазинаро мебаранд, як дона намемонанд.
— Капустин, ту боз нӯшидӣ? — Сардаста наздики биникалон омад. — Ин ҳам нӯшад, аз лақидан намемонанд! — гуфт. Ва ба сержант Мирзоев фармон дод: Капустинро ба таҳхона бар, халта бор кунад.
— Ба канахонаи амир барам-чӣ? — пурсид Мирзоев ба оҳанги шӯхӣ ва Капустин фармуд: — Пеш даро! Сазоят таҳхона.
Сержант ба лаҳҷаи самарқандӣ сухан мекард. Мансур гирумони Мирзоевро таъқиб кард.
Дар давра будаҳо байни худ баҳс доштанд.
— Хазина насибшон карда будааст.
— Урус гирад-е, ошаш шавад. Ба дасти мусулмони мо нарасад!
— “На худ хӯрду на бас дод, ганда карду ба магас дод”, дар ҳаққи ҳама...
Ин дам аз назди даромади Арк овози мошин баромаду ду нафар дар пеши низомӣ мӯйсафеди асобадастеро ба роҳе, ки аз ҳар тараф хишту хок рехта, пеш-пеш карда оварданд. Мӯйсафед миёнаш андаке хам шудаю устухон чеҳрааш баромадаи ҳар ҷо хол пайдокарда ва пӯрожанг дошт. Ба чуволи нуқра дар сари роҳ дастони ларзонашро такя монда, тез-тез нафас кашид. Дар сар тӯқии нав, ки андаке калон буданаш маълум. Дар нигоҳаш озору изтироб ҳувайдост. Ба чизу чораи атроф ва одамон гӯё бо истеҳзо ва маломат менигарист.
— Мӯйсафедро кӣ маълумот дода бошад? — пичирос зад Низом-махдум.
— Кист ин мӯйсафед? — пурсид Мансур.
Низом-махдум чашмони калон кушодаашро аз мӯйсафед намеканд. Мӯйсафед ба чизу чораи аз хазина бароварда бо таассуф сар ҷунбонд, сар-сарӣ назар андохту пас гӯё чизеро ба хотир меоварда бошад, ба самти гариста андешаманд шуд.
Муҳиддину лейтенант омада ба мӯйсафед салом доданд.
— Муҳиддинҷон, шумо ҳаминҷо будаед-дия, — нигоҳи таънабори мӯйсафед ба рӯи Муҳиддин дӯхта шуд. — Шумо дараки маро додед?
— Амаки Файзуллоҳ, ман ҳам ин ҷо омадани саллотҳоро шунида, пеш аз шумо омадам.— Муҳиддин нигоҳи меҳрборашро аз рӯи мӯйсафед намеканд. Ҳоло шуморо дида, ҳайрон шудам.
— Мана ҳоли Бухорою ҳоли хазинаи номӣ! Ҳамаро ба дасти калхоту кас додем.— Мӯйсафед ҳоло ҳам ба мусоҳибаш бо гумон менигарист, яктахи маҳини сабзрангашро аз танаш кашиду бо миёнбанд арақи саруруяшро пок карда, аз болои курта ҳам миёнбанд дошт: ин дафъа ғазаболуд пурсид:— Ин ҷавонони мо чӣ кор карданд? Абдуқодиратонро мегуфтанд, ки беакл аст, хондагӣ аст...
— Ин тоифа беакл набаромад, амак,— чеҳраи Муҳиддин сурх шуд.— Мо ҳам онҳоро хондагӣ мегуфтем. Хондан то хондан фарқ доштааст.
— Латифҳоча ҳам сухани шуморо гуфт: “Бародарам Убайдуллоҳ Файзуллоҳ хононду ба худаш бало кард” (Убайдуллоҳи падари Файзуллоҳ Хоҷа дар Тошканд аст). Худам якчанд маротиба насиҳат кардам: “Файзуллоҳ, ба ту чӣ намерасад? Худованд молу давлат додааст. Чӣ қадар пул хоҳӣ, падари аҳмакат кардааст. Гиру урус барин завод соз, фабрик биёр!” Чувонимарг суханамро...

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё