Чернов ҳоло ҳавсалаи қиссагӯӣ надошт. Аммо Пётр дафъаи сеюм аст, ки аз ин боб мепурсад. Ин дафъа ҳам баҳона пеш оварда сар тобад, хафа мешавад. Ӯ ба атрофи боғ назар андохту қадам зада гуфт: -Хуб, навиштанро мон, шунидаҳоямро мегӯям, ба хотир мегирӣ,-ва шурӯъ кард:

– Нақли охирини бобоям бо ташаббуси падарам сурат гирифта буд. Бегоҳирӯз дар сояи себи рӯи ҳавлӣ менишаст. Бобо картаро гирифт (ӯ картабозиро нағз медид), падарам онро аз дасташ гирифта гуфт:

– Қиссаҳои дар зиндонҳои Сибир зиндагӣ карданатонро барои дигарҳо мегӯед, як дафъа барои набераатон ҳам гӯед.

Бобоям ба рӯям озмоишкорона зеҳн монд, пас гӯё ҳавасаш омаду якпаҳлӯ такя карда, суханат рост, гуфт ва бо овози пасту дуруштшудааш, тибқи одат “он азизони ман” гуфтаҳо чунин нақл кард:

– Он азизони маро шабона бурданд. Мо ҳама дар полки Семёновӣ хизмат мекардем. Ман он замон бисту ду сол доштам. Моро ҳафт моҳ дар зиндони қалъаи Петропавловск нигоҳ доштанд. Он қалъа дар Петроград аст. Он ҷо дар пойҳо завлона задаю хуб пурсуҷӯ карданд-е. Бори охир аввалҳои моҳи май бо чашмони баста аз зиндон бароварда, ба толоре, ки «Комендантский дом» мегуфтанд, дароварда, завлонаҳоро кушоданд. Пас як-як ба хонае гузаронда гуфтанд, ки чашматонро кушоед. Дар он толор қандилҳо сахт равшан буданд, чашмонамон сӯзиш мекарданд. Он ҷо гурӯҳи тафтишот ба сардории вазири ҳарбӣ Тишеев менишаст. Ҳам саҳн, ҳам даруни толор пури жандарму чилавдору муҳофизону ҳаводорон буд. Дар толор бештар муфаттишҳо ва вазиру вузаро меништанд. Подшоҳ Николай бо ғазаб байни толор равуо мекард. Он ҷо охирин пурсишро гузаронда, айбномаро хонданд. Аввал Кулешов Василий Алексеевичро пурсиданд. Вай афсари далеру нотарс буд, дар полки Вятский хизмат мекард. Мо шунида будем, ки ӯро дар зиндони «мёртвый дом» (хонаи марг) нигоҳ медоранд. Он ҷо касонеро нигоҳ медоранд, ки бисёр чизро медонаду бояд зудтар бимирад. Аз он ҷо берун баромадан манъ аст. Одамоне, ки ба он ҷо хӯрок медароранд ҳуқуқи бо маҳбусон сухан кардан, ба саволҳояшон ҷавоб додан надоранд.

Василий Алексеевич қаҳрамони ҷанги ватании соли 1812 буд, дар майдони Бородино корномаҳо нишон додааст. Худи Кутузов ба ӯ шамшери тиллоӣ тӯҳфа карда будааст. Василий Алексеевич подшоҳ Александро буда, бародари Александр, ки шӯришро фаҳмида, аз Полша омадааст (омада ҷои бародарро, ки дар Таганрок ногаҳон вафот карда буд, соҳибӣ кард), ӯро дида безобита шуд. Пурсишро аз ӯ шурӯъ карданд. Генерал Левешеви бинишилпуқ ӯро огоҳ кард:

– Аз тафтиш ба мо ҳамааш маълум: дар ҷамъияти «Махфиятон» барои куштани подшоҳ қуръапартоӣ кардаеду фол ба номи шумо афтидааст...

– Агар ба номам намеафтид ҳам, ман ин кори бисёр зарур ва муқаддасро ба касе намедодам, – ришханд кард Василий Алексеевич.

Николай, ки дар толор равуо мекард, дар ҷояш истод ва наздик омада, ба чашмони Василий Алексеевич зеҳн монд; гӯё мехост бидонад, ки ақли ин мард дар ҷояш аст, ё ӯ девона бошад?