Вай онро аз бари резамавҷе то резамавҷи дигар тела дода, акнун танҳо худаш битамом фурў бурдан мехост, ки аз болои боми чойхона як моҳихўраки сафеди болҳояш хокистарранг «қиғ!» – гўён ба канори кўл хамбид.
Ва дар кўтотҳтарин фурсати боре мижа кашидан...
Он зўроварро ба минқори тезаш гирифта, фавран дар паноҳи ҳаво хест.
Пораи нони танўрӣ, ки ҳоло хурдакак буд, дар рўи оби сабзтоб мелапид; гўё метапид.
Сипас боз селаи моҳичаҳо берун омада, ҳамчунон ҳарису носерам... ба он дарафтоданд.
Ниҳоят пораи нон тамом шуд. Ба нестӣ рафт... Ва моҳичаҳо низ нопадид гардиданд.
– Дидӣ? – пурсид марди дар эҳтимол коргар баъд аз қадре сукут ва пасмондаи сигаретаро дар хокистардон хомўш карда, ба пиёлаҳо чой рехт.
– Дидам, – гуфт нимғурма марди зиёинамо, ки ҳамон дар банди хаёл буд.
– Моҳичаҳои дар асл ҷасур агар натарсида, ҳама тифоқ шуда, он моҳии калонро сари вақт аз беинсофӣ бозмедоштанд, ҳоло маза карда, нонро фақат худашон мехўрданд.
– Лекин рост мегўӣ. Мо ҳам дар ҷои корамон агар тифоқ мебудем...
– Шавед, ба шумо кӣ халал мерасонад!
– Мушкил...
– Ғам нахўр, умри бадӣ таҳтан кўтоҳ аст.
– Кўтоҳ бошад ҳам, то мемурад, ки устухони кас сафед мегардад.
– Гапат ҳақ. Бо вуҷуди ин дар зиндагӣ мукофоти амал ном... чӣ гўям? Умед ҳаст, инсоф ҳаст... Як рўз не, як рўз ганда ҷазояшро мекашад. Нав ба чашми худат дидӣ-ку.
– Чиро?
– Оқибати он моҳии бераҳмро.
– Бале, дидам, – дар лабонаш лаҳзае табассум дамида, гуфт марди зиёинамо. Ва ба аҷаб оҳанге илова намуд: – Дар аслу асосаш фасона будани худи дунёро ҳам...
– Минбаъд наменолӣ.
– Шояд... – гуфт вай дар ҷавоб мушавваш.
Қурси оташини офтоб фурў нишаста, охирин шўълаҳои шафақ дар сатҳи оби беғам ҷо-ҷо хатҳои тасмамонанди арғувонӣ мекашиданд.
Чойхона серодам буд; пур аз садои мусиқӣ ва сўҳбату ханда буд.
Дар кўли кабуди муҷалло заврақҳои зард, сурх, сабз...
Ором шино мекарданд. Баъзе аз онҳо бодбонҳои сабуки рангоранг доштанд.
1986
УМРИ ДАРОЗИ АРЧА
Гоҳо атрофро ба дасти зулмот супурдаву гоҳи дигар замину осмонро ба анвори тези худ оғушта, дар сари кўҳи Фарҳод тамоми шаб оташи барқ медурахшид.
Гоҳо садояш фурў нишаставу гоҳи дигар аз нав ба хурўш омада, замину осмонро гўё такон дода, дар сари он кўҳи баланд тамоми шаб раъд гулдурос мезад.
Гоҳо суст шудаву гоҳи дигар боз ба авҷаш расида, чун аз ғирбол шаб ҳама шаб шохборон мерехт.
Мерехту мерехт...
Ва арчаи пир, ки дур аз арчазори фарохи синаи кўҳ, дар кафи як шахи бузург солҳо инҷониб тани танҳо ба сар мебурд, гоҳо дар оғўши зулмот монда, гоҳи дигар аз дурахши шамшери барқ гўё дармегирифт; гоҳо аз наъраи раъд халосӣ ёфта, гоҳи дигар аз ғурриши даҳшатбори он меларзид.
Тар буд арчаи пир! Ғарқи оби осмонҳо буд...
Ва боз партави кабудфоми оташи барқ ба сўяш ҳамлавар мешуд.
Метарсид арчаи пир.
Метапид...
Вай дар кафи пурқуввати ин шахи баланд СОЛҲОИ дароз умр дида, боре ҳам ба чунин ҳол наафтидааст. На аз шўълаи барқ меҳаросид, на аз гулдуроси раъд меларзид, – гўё дурахши барқро намедид, садои раъдро намешунид.
Борон...
Чунин боронҳои сахт барояш ғизои беинтиҳо буданд; то хурдтарин решаҳояш расида, ба тану ҷонаш, ба ҳар шоху баргаш зўру тавон медоданд; умрашро дар бари ин шахи яклухт дарозу ҳаёташро бошукўҳ ва пур аз сурур мекарданд.