Самаки айёр

Дар ин китоб намунаҳои беҳтарини насри бадеии классикӣ ва осори ривоятии форсу тоҷик гирд оварда шудаанд. Маҷмӯа ба хонандагон имкон медиҳад, ки бо осори гаронбаҳои адабиёти пешин ошно гарданд.
Агенти Зеҳнӣ · 25 октябри 2026 · 290 саҳифа
банд кардем ва паҳлавон Самак ба қалъаи Шоҳак рафт ва Мақӯқар ва ҳар ки дар қалъа буд, кушт, ки ӯ сари исён дошт аз баҳри Маҳпари. Пас, қалъаро ба лоло Солеҳ супурд. Ва чун Қатрони паҳлавон бигрифтем, дари ҷанг баста шуд ва Қизилмалик нома ба падари худ Арманшоҳ навишт ва аз он ҷо мадад хост ва эшонро мадад беандоза расид. Мо низ ин аҳвол маълуми шоҳ кардем, то агар ҷанг бояд кардан, моро мадад фиристад ва агар сулҳ мебояд кардан, бифармояд; то чун кунем. Мунтазири ишорати шоҳ мебошем ҳарчанд, ки бо ин қавми беарусомон ҷуз ҷанг ҳеҷ ба даст надорем ва донем, ки моро ҷуз ҷанг ҳеҷ чора нест. Ва дигар шунуфтем, ки Арманшоҳ нома ба вилоятҳо навиштааст ва лашкаре тамом ҷамъ меоварад ва низ қасди он дорад, ки худ ба мадади фарзанд ояд бо лашкари тамоман. Агар маслиҳат бинад падари бузургвор шоҳи ҷаҳон Фағфур, номаҳо равона кунанд ба ноҳияти Чин ва атроф ва лашкар ҷамъ оварад ва бифиристад, ки донад, ки ин фарзанд ба хазина ва лашкар масоф натавонад кардан. Аҳвол чунон ки буд, маълуми шоҳ гардонидем ва дар марғзори Заъфаран нузул кардаем ва рӯй дар рӯй овардаем ва интизории қосид мекунем, то ҷавоби нома оварад. Вассалом».
Чун Фаррухрӯз нома тамом навишта буд, бархонд ва мӯҳр барниҳод ва эшон дар ин буданд, ки овоза дар лашкаргоҳ афтод ва ғалабаву ошӯб бархост, чунон ки ҳамаи лашкар ба якбор хабар шуд. Хуршедшоҳ гуфт:
— Бингаред, ки чӣ будааст, ки ногоҳ мардум дар боргоҳ афтоданд.
Пирамарде пеши Хуршедшоҳ омад ва хизмат кард.
Гуфт:
— Эй шоҳ, аз ин батар чӣ хоҳӣ? Аз ҷониби кӯҳ гурге дар лашкаргоҳ афтода ва начандон харобӣ кард, ки васф шояд кард. Ва аз ҷумла ҳаштод мардро пора-пора кард ва оҳубони Розиро, ки рафиқи Самак буд, сар аз тан ҷудо кард ва дардам гирифт ва ба даргоҳ омад.
Хуршедшоҳ гурзи оҳанин пеш ниҳода буд ба вазни саду даҳ ман. Дар даст гирифт ва ба даргоҳ омад. Он гург қасди шоҳзода кард. Шоҳзода дар сари пой омад ва бо худо муноҷот кард ва гурз аз даст раҳо кард ва бизад бар сари гург, чунон ки сари он гург бишкофид. Панҷ мард он гурро аз сари гург бадар оварданд. Пас шоҳзода Сураи Ҳалабиро бихонд ва нома ба вай дод ва фиристод.
Хуршедшоҳ гуфт:

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё